در رفتگی مادرزادی لگن اشاره به وضعیتی دارد که طی آن نوزاد با لگن ناپایدار به دنیا می آید؛ علل بروز این آسیب متغیر است اما می تواند به دلیل نوع قرارگیری مفصل ران در مراحل اولیه رشد یا تکامل جنین باشد. در اصطلاح پزشکی به این وضعیت دیسپلازی مفصل ران نیز گفته می شود.
شدت این عارضه در افراد مختلف متفاوت است. در برخی افراد حفره استابولوم در جنینی به طور دقیق شکل نگرفته است و نمی تواند سر استخوان را در محل اصلی خود نگه دارد.
برای گروهی دیگر سر استخوان ران در بدو تولد به طور کامل خارج از حفره استابولوم قر ار دارد که در رفتگی مادرزادی شناخته می شود. و برای گروهی دیگر سر ران در حفره استابولوم قرار دارد اما ناپایدار بوده و به آسانی خارج یا داخل می شود.
در این میان اگر دیسپلازی شدید باید، یعنی مفصل لگن به صورت کامل دچار در رفتگی شده است، به طور دقیق تر یعنی سر توپی شکل استخوان ران به طور کامل از قسمت کاسه لگن خارج شده است.
در این مقاله از سایت کلینیک ارتوپدی فراز قصد داریم تا به صورت کامل در رفتگی مادرزادی لگن را بررسی کنیم و ببنیم که علت و علائم آن چیست و چه روش های درمانی برای آن وجود دارد. بنابراین اگر کودک شما نیز به این عارضه مبتلا است توصیه می کنیم حتما تا انتها این مطلب همراه ما باشید.
دلایل دیسپلازی مفصل ران
درفتگی مادرزادی لگن یک حالت نادر است که در آن استخوان های لگن در طول تشکیل جنین به طور نامعمول تشکیل می شوند. علت دقیق این حالت هنوز مشخص نیست، اما برخی از عوامل زیر ممکن است نقش داشته باشند:
عوامل ژنتیک: برخی از مطالعات نشان داده اند که در رفتگی مادرزادی لگن در خانواده ها به صورت ژنتیک ارث برده می شود.
عوامل محیطی: بعضی از عوامل محیطی نظیر تعرض به ترکیدگی های خارج از رحم، استفاده از داروهای خاص در دوران بارداری و عفونت های واژینال ممکن است باعث رفتگی مادرزادی لگن شود.
فاکتورهای تغذیه: کمبود برخی از ویتامین ها به خصوص ويتامين B12 يكي از دلایل بروز این آسیب است.
فاكتورهای فيزيكي: اگر کودک در زمان به دنیا آمدن صدمه ببیند یا فشار بیرون آید، یا حتی در دوزان نوزادی آسیبی به لگن وارد شود دلیلی بر بروز این آسیب است.
برای تأکید بر دقت در تشخیص و درمان، بهتر است با متخصص ارتوپد اطفال در مرکز ارتوپد کودکان فراز درباره علل خاص رفتگى لگن صحبت کنید.
علائم و نشانه های در رفتگی مادرزادی لگن
رفتگی لگن در کودکان نادر است، اما ممکن است در برخی موارد رخ دهد. علائم و نشانههای رفتگی لگن در کودکان عبارتند از:
- درد شدید در منطقه لگن و باسن
- مشکل در حرکت کردن پا یا پاها
- قفل شدن مفصل لگن
- تورم و قرمزی در منطقه لگن
- لنگیدن
- محدود شدن دامنه حرکتی
- آسیب به عصبها و عروق منطقه لگن
اگر فکر میکنید کودک شما ممکن است رفتگی لگن داشته باشد، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب را برای کودک شما تعیین کند.
همچنین بخوانید: بریس هیپ ابداکشن لگن چیست و چه زمان استفاده میشود؟
انواع دررفتگی مادرزادی لگن
انواع در رفتگی مادرزادی مفصل هیپ را میتوان بر اساس شدت و وضعیت سر استخوان ران (فمور) نسبت به حفره حقهای (استابولوم) طبقهبندی کرد:
دیسپلازی استابولوم (Acetabular Dysplasia): در این حالت، حفره حقهای کمعمق است و به طور کامل سر استخوان ران را نمیپوشاند. مفصل در این حالت ناپایدار است اما سر استخوان ران هنوز در داخل حفره قرار دارد. این خفیفترین شکل DDH محسوب میشود.
نیمه دررفتگی یا سابلوکساسیون (Subluxation): در این حالت، سر استخوان ران به طور کامل از حفره حقهای خارج نشده است، اما تا حدی جابجا شده و در موقعیت صحیح خود قرار ندارد. مفصل ناپایدار است و سر استخوان ران میتواند به راحتی به داخل و خارج حفره بلغزد.
دررفتگی کامل (Dislocation): در این حالت، سر استخوان ران به طور کامل از حفره حقهای خارج شده و در بیرون آن قرار میگیرد. این شدیدترین شکل DDH است.
علاوه بر این طبقهبندی بر اساس شدت، گاهی اوقات بر اساس زمان بروز نیز به دو دسته کلی تقسیم میشود:
دررفتگی مادرزادی واقعی (True Congenital Dislocation): دررفتگی که در دوران جنینی رخ داده و در بدو تولد وجود دارد. این موارد اغلب با ناهنجاریهای ساختاری بیشتری در مفصل همراه هستند.
دیسپلازی تکاملی (Developmental Dysplasia): در این حالت، مفصل در بدو تولد ممکن است طبیعی به نظر برسد یا فقط ناپایدار باشد، اما با گذشت زمان و رشد کودک، به دلیل رشد ناکافی حفره حقهای یا عوامل دیگر، دیسپلازی یا دررفتگی ایجاد میشود.
دررفتگی مادرزادی لگن چگونه تشخیص داده می شود؟
یکی از مهم ترین کار ها برای تشخیص غربالگری در سال های اول تولد می باشد. طی آن لکن و پاهای کودک به طور کامل بررسی می شود. برخی از تست ها وجود دارند که قبل از سه ماهگی انجام می شوند و تمامی والدین باید آن ها را انجام دهند.
علاوه بر انجام این کار، پزشک یک معاینه بدنی دقیق هم انجام می شود که شامل گوش دادن به صدای مفصل و دست به مفصل می باشد. در این شرایط اگر مفصل از موقعیت اصلی خود خارج شده باشد پزشک به خوبی آن را احساس می کند.
همچنین اگر در یکی از والدین در دوران کودکی این عارضه وجود داشته باشد، خطر بروز آن در کودک بیشتر است و باید سونوگرافی در بازه زمانی های مشخص انجام شود.
اما گاهی عارضه به قدری واضح است که در بدو تولد پزشک به خوبی آن را متوجه می شود؛ در این شرایط با کمک استفاده از بریس یا کمربند های طبی قابل درمان است. اما اگر در رفتگی در زمان تولد مشخص نباشد، ممکن است تا زمانی که کودک راه رفتن را شروع می کند همچنان قابل مشاهده نباشد، در چنین شرایطی درمان پیچیده تر می شود و باید از روش های جدی تری استفاده شود.
اگر دچار حادثهای شدهاید که احتمال میدهید علاوه بر لگن، شانهتان هم دچار در رفتگی شده است بهتر است محتوای مربوط به دررفتگی مکرر شانه را مطالعه کنید.
روش های درمان در رفتگی لگن نوزاد
همان طور که اشاره کردیم درفتگی مادرزادی لگن یک حالت نادر است که در آن استخوان های لگن و مفاصل مربوطه در زمان تولد به طور نامعمول شکل میگیرند. این حالت ممکن است باعث عدم قابلیت حرکت، درد و ناتوانی در راه رفتن شود. اما درمان چیست؟ تمرینات فعال و تقویت عضلات لگن و پاها ممکن است بهبود قابل توجه ای در عملکرد حرکتی بچه داشته باشد.
برای درمان رفتگی مادرزادی لگن، بهتر است با پزشک تخصصی اطفال یا جراح ارتوپد مشورت کنید. درمان بستگی به شدت و نوع رفتگی دارد و ممکن است شامل چندین روش باشد:
استفاده از بریس
این گزینه بیشتر برای کودکانی قابل استفاده است که در زمان به دنیا آمدن یا یک ماهگی در رفتگی تشخیص داده شده است. در این شرایط نوارد در یک دستگاه به نام پاولیک هارنس قرار داده می شود تا استخوان ران در محل اصلی خود ثابت شود. همچنین بریس اسکاتیش رایت نیز در این درمان کاربرد دارد که در صورت تمایل میتوانید محتوای آن را بررسی کنید.
طراحی این بریس به گونه ای است که مفصل را در جای اصلی خود نگه داری می شود و امکان حرکت دادن پاها نیز وجود دارد.
البته ممکن است در ابتدا با استفاده از این وسیله کودک کمی بی قراری داشته باشد، اما این وضعیت موقت است و با مدتی استفاده عادت خواهد کرد. در این میان والدین نقش مهمی در موثر بودن این روش دارند، پزشک به شما آموزش می دهد که در چه زمان هایی از این بریس استفاده کنید و وضعیت باز و بسته کردن آن به چه نحو است.
جا اندازی بسته
طی این روش پزشک به آرامی ران کودک را در موقعیت مناسب قرار می دهد و در نهایت با کمک گچ گیری استخوان در محل اصلی خود ثابت می شود. این روش در حالی انجام می شود که کودک بیهوش شده است و برشی بر روی پوست ایجاد نمی شود.
نکته مهم در این روش مربوط به مراقبت های بعد از آن می باشد. در این خصوص پزشک و تیم او به خوبی به شما توضیح می دهند که چه روندی را در مراقبت از کودک باید پیش ببرید.
درمان جراحی دررفتگی لگن نوزاد (جا اندازی باز)
اگر جا اندازی بسته موفقیت آمیز نباشد یا اگر موانعی مانند بافت نرم در مفصل وجود داشته باشد که مانع از قرارگیری صحیح سر استخوان ران شود، ممکن است جراحی باز لازم باشد. در این روش، جراح یک برش در ناحیه لگن ایجاد می کند تا مفصل لگن را مستقیماً ببیند و هرگونه بافتی را که مانع جااندازی است، بردارد.
سپس سر استخوان ران در حفره قرار داده می شود و رباط ها و عضلات اطراف مفصل ترمیم و سفت می شوند تا ثبات آن افزایش یابد. پس از جراحی باز نیز نوزاد برای مدتی در گچ اسپایکا قرار می گیرد.
درمان دررفتگی مادرزادی لگن نوزاد با پوشک
برای درمان در رفتگی مادرزادی لگن نوزاد برخی منابع ممکن است به استفاده از چند پوشک اشاره کنند، اما این روش عموماً به عنوان یک درمان جایگزین مؤثر برای بریس در نظر گرفته نمیشود. دلیل آن این است که پوشکهای معمولی، حتی اگر چند عدد روی هم استفاده شوند، نمیتوانند به طور مؤثر و پایدار وضعیت مناسب فلکشن (خم شدن) و ابداکشن (باز شدن) مورد نیاز برای جاانداختن و تثبیت مفصل ران را فراهم کنند. در واقع، مطالعات علمی تأثیر قابل توجهی برای استفاده از دو پوشک در تغییر وضعیت لگن نوزادان نشان ندادهاند و بریسهای طبی بسیار مؤثرتر عمل میکنند.
تنها در موارد بسیار خفیف و گاهی به عنوان یک توصیه موقت تا زمان ارزیابی دقیقتر یا تهیه بریس، ممکن است پزشک توصیه به استفاده از پوشکهای خاص یا چینش دو پوشک برای افزایش باز شدن پاها کند، اما این یک درمان قطعی نیست و نباید جایگزین معاینه و درمان تخصصی توسط فوق تخصص ارتوپدی کودکان شود.
کلام آخر
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با در رفتگی لگن نوزاد و جزئیات مربوط به این آسیب آشنا کنیم. همان طور که مطالعه کردید یکی از موارد مهم در خصوص این آسیب مربوط به زمان تشخیص می باشد، هر چقدر تشخیص در ماه های اول تولد نوزاد انجام شود احتمال این که بدون جراحی درمان شود بیشتر شود، اما اگر سن نوزاد بیشتر شود و این عارضه همچنان با او باشد، در این شرایط جراحی تنها گزینه درمانی است؛ بنابراین هرگز مراجعه نزد پزشک را به تاخیر نیندازید.
امیدواریم که این مطلب برای شما مفید بوده باشد، در صورت داشتن هرگونه سوال در این زمینه در بخش نظرات برای ما بیان کنید.
مشکلات فرزند شما در کلینیک فراز با جدیدترین روش ها قابل درمان است. این مجموعه با بهترین متخصصان ارتوپدی و اطفال و ارتوپد فنی اولویت با درمان غیر جراحی است.
فرزندان بزرگ می شوند! از شما می پرسند!
پاسخ به سوالات متداول درباره دررفتگی مادرزادی لگن
چه عواملی خطر ابتلا به دررفتگی لگن نوزاد را افزایش می دهند؟
سابقه خانوادگی، جنسیت مونث، زایمان بریچ (پا به جلو)، حاملگی چندقلویی، مایع آمنیوتیک کم و پیچیده شدن قنداق کردن.
گچ اسپایکا چیست و چه مدت بعد از جراحی جا اندازی باز لگن باید استفاده شود؟
یک گچ بزرگ است که از قفسه سینه تا پاها را در بر می گیرد و پاها را در وضعیت خاصی نگه می دارد تا مفصل لگن پایدار شود. مدت زمان استفاده بسته به نوع جراحی و روند بهبودی متفاوت است.
اگر دررفتگی لگن نوزاد درمان نشود چه اتفاقی می افتد؟
می تواند منجر به لنگش، درد مزمن لگن و آرتروز زودرس مفصل ران شود.
آیا همه نوزادان باید از نظر بیماری دررفتگی لگن بررسی شوند؟
بله، معاینه مفصل ران بخشی از معاینات روتین بدو تولد توسط پزشک اطفال است.
آیا نوزادان دختر بیشتر از پسرها دچار در رفتگی لگن میشوند؟
بله، شیوع این بیماری در دختران ۴ تا ۵ برابر بیشتر از پسران است.
آیا نوزادی که درمان میشود، در آینده مشکلی در راه رفتن نخواهد داشت؟
پاگر درمان زودهنگام و کامل باشد، کودک میتواند کاملاً طبیعی رشد کند و مشکلی در راه رفتن نداشته باشد.
