دیسکیت یا عفونت دیسک بینمهرهای یکی از بیماریهای نادر اما جدی ستون فقرات است که در آن دیسک بین دو مهره دچار عفونت میشود. این عفونت معمولاً به دلیل ورود باکتریها یا در مواردی قارچها به ناحیه دیسک ایجاد میشود و میتواند باعث بروز درد شدید، تب، ضعف و محدودیت در حرکت شود. اگرچه این بیماری بیشتر در افراد با سیستم ایمنی ضعیف دیده میشود، اما ممکن است در هر فردی رخ دهد.
در صورتی که دیسکیت به موقع تشخیص داده و درمان نشود، ممکن است به مشکلاتی جدی مانند آسیب دائمی به ستون فقرات یا حتی ناتوانی حرکتی منجر شود. در ادامه این مطلب، با علل ایجاد دیسکیت، علائم هشداردهنده، روشهای دقیق تشخیص و گزینههای درمانی مؤثر آشنا میشوید. اگر به دنبال اطلاعات کامل و قابل اطمینان درباره این بیماری هستید، ادامه مقاله را از دست ندهید.
دیسکیت چیست؟
دیسکیت نوعی التهاب یا عفونت در دیسک بینمهرهای ستون فقرات است که معمولاً بر اثر ورود میکروارگانیسمهایی مانند باکتری یا قارچ به این ناحیه ایجاد میشود. دیسکها بافتهایی نرم و انعطافپذیر هستند که بین مهرهها قرار دارند و نقش ضربهگیر را ایفا میکنند. زمانی که یک دیسک دچار عفونت یا التهاب شود، ممکن است متورم شده، تخریب شود یا به بافتهای اطراف آسیب برساند.
این فرآیند معمولاً با درد شدید در ناحیه کمر یا گردن درد، تب، ضعف عمومی بدن و گاهی اختلال در حرکت همراه است. دیسکیت میتواند بهصورت ناگهانی (حاد) یا تدریجی (مزمن) بروز کند و بسته به شدت و علت آن، نیاز به درمان دارویی، بستری یا حتی جراحی داشته باشد.
انواع دیسکیت ستون فقرات
عفونت بین مهره ای بر اساس منشأ و نوع التهاب به چند نوع مختلف تقسیم میشود. در ادامه با رایجترین انواع آن آشنا میشوید:
دیسکیت عفونی (عفونی باکتریایی یا قارچی)
این نوع شایعترین فرم دیسکیت است و معمولاً بر اثر ورود میکروبهایی مانند استافیلوکوک اورئوس یا باکتریهای دیگر به دیسک بینمهرهای ایجاد میشود. این میکروبها ممکن است از طریق جریان خون، زخمهای باز یا بعد از عملهای جراحی به دیسک منتقل شوند. در افراد با ضعف سیستم ایمنی، ممکن است قارچها نیز عامل بیماری باشند.
دیسکیت غیرعفونی (التهابی یا خودایمنی)
در این حالت، التهاب دیسک بدون وجود عفونت میکروبی رخ میدهد. این نوع دیسکیت ممکن است در بیماریهای خودایمنی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان یا سایر بیماریهای التهابی مزمن دیده شود. علائم آن معمولاً مزمنتر و تدریجیتر هستند.
دیسکیت واکنشی در کودکان
این نوع بیشتر در کودکان ۵ تا ۱۰ ساله دیده میشود و معمولاً منشأ آن ناشناخته است. در بسیاری موارد، کودکان دچار کمردرد، بیقراری یا لنگیدن میشوند. دیسکیت کودکان معمولاً به درمان دارویی پاسخ خوبی میدهد و بندرت نیاز به جراحی دارد.
دیسکیت پس از عمل جراحی
این نوع دیسکیت پس از انجام عملهای جراحی ستون فقرات، مانند دیسککتومی یا فیوژن، ایجاد میشود. ورود باکتریها به محل عمل میتواند منجر به التهاب و عفونت دیسک شود.
مهمترین علائم هشداردهنده عفونت دیسک بینمهرهای
- درد مداوم و شدید در ناحیه کمر یا گردن که با استراحت هم کاهش نمییابد
- تب، لرز و احساس ضعف عمومی
- کاهش اشتها و بیحالی
- حساسیت یا درد هنگام لمس ستون فقرات
- سفتی و محدودیت حرکتی در کمر یا گردن
- درد منتشرشونده به پاها یا بازوها در صورت درگیری ریشههای عصبی
- ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن برای مدت طولانی
- کاهش وزن بیدلیل
- بیحسی یا گزگز در اندامها در موارد شدید
- بدتر شدن تدریجی علائم طی چند روز یا هفته
در صورت مشاهده این علائم، بهویژه در صورت داشتن سابقه جراحی، بیماری زمینهای یا ضعف سیستم ایمنی، باید فوراً به پزشک مراجعه شود.
چرا دیسک بین مهرهای دچار عفونت میشود؟
ورود باکتری از طریق جریان خون (عفونت خونی یا باکتریمی)
یکی از شایعترین دلایل دیسکیت، ورود باکتریها از طریق جریان خون به ناحیه دیسک است. زمانی که بدن دچار عفونتی در نواحی دیگر مانند دستگاه تنفسی، ادراری یا حتی پوست میشود، میکروبها ممکن است وارد جریان خون شده و به قسمتهایی از بدن با گردش خون کمتر مانند دیسکهای بینمهرهای منتقل شوند. دیسک بهدلیل خونرسانی محدود، مستعد عفونت ستون فقرات است و در صورت عدم تشخیص بهموقع، آسیبهای جدی ایجاد میشود.
عفونت پس از جراحی ستون فقرات
یکی دیگر از دلایل شایع دیسکیت، عفونت در محل جراحی ستون فقرات است. در برخی موارد، با وجود رعایت اصول استریل و مراقبتهای پس از عمل، باکتریها ممکن است وارد بافت دیسک شوند و باعث التهاب یا عفونت شوند. این نوع دیسکیت معمولاً طی چند هفته پس از جراحی بروز میکند و با درد شدید، تب و علائم التهاب همراه است.
انتقال عفونت از بافتهای مجاور
در برخی موارد، عفونت از نواحی نزدیک به ستون فقرات مانند مهرهها (استئومیلیت)، عضلات یا بافتهای نرم اطراف به دیسک سرایت میکند. این حالت زمانی رخ میدهد که عفونت به موقع کنترل نشود و گسترش پیدا کند. در این حالت، هم دیسک و هم مهرهها درگیر میشوند و درمان پیچیدهتری نیاز دارد.
ضعف سیستم ایمنی بدن
افرادی که به دلیل بیماریهایی مانند دیابت، سرطان، HIV یا استفاده از داروهای سرکوبکننده ایمنی دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به دیسکیت قرار دارند. سیستم ایمنی ضعیف نمیتواند بهخوبی با میکروبها مقابله کند، بنابراین احتمال گسترش عفونت در نواحی حساس مانند دیسک افزایش مییابد.
تزریق یا آسیب به ناحیه ستون فقرات
در موارد نادری، تزریقهای درمانی یا تشخیصی که در ناحیه کمر انجام میشوند (مانند تزریق اپیدورال)، اگر در شرایط غیراستریل صورت گیرند، میتوانند باعث ورود مستقیم میکروب به دیسک شوند. همچنین، هرگونه آسیب باز یا شکستگی در نزدیکی دیسک میتواند زمینهساز ورود عفونت باشد.
شایان ذکر است یکی از عوارض عمل تزریق سیمان به مهره کمر میتواند ابتلا شدن به دیسکیت باشد که در صورتی که میخواهید این عمل را انجام دهید باید ریسک آن را در نظر داشته باشید.
تشخیص دقیق دیسکیت چگونه انجام میشود؟
برای تشخیص دیسکیت، متخصص ستون فقرات ابتدا به بررسی علائم بالینی مانند درد مداوم، تب و ضعف عمومی میپردازد، سپس از روشهای تصویربرداری مانند MRI دیسک کمر برای مشاهده التهاب یا آسیب دیسک استفاده میکند. MRI دقیقترین روش برای شناسایی عفونت و افتراق آن از مشکلات دیگر ستون فقرات است.
در برخی موارد، آزمایش خون برای بررسی علائم عفونت مانند افزایش CRP یا ESR انجام میشود. همچنین، ممکن است نمونهبرداری از بافت دیسک (بیوپسی) جهت شناسایی دقیق عامل میکروبی انجام شود، بهویژه زمانی که پاسخ به درمان مشخص نباشد. تشخیص زودهنگام، کلید موفقیت در درمان این بیماری جدی است.
بنابر گفته مایو کلینیک Mayo Clinic: «دیسکیت یک عفونت نادر اما جدی است که نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد تا از آسیبهای دائمی ستون فقرات جلوگیری شود.»
موثرترین روشهای درمان دیسکیت
درمان با آنتیبیوتیک یا داروهای ضد قارچ
اصلیترین روش درمان دیسکیت، تجویز آنتیبیوتیکهای مناسب بر اساس نوع میکروب عامل عفونت است. این داروها معمولاً بهصورت وریدی و در دورهای چند هفتهای (گاهی تا ۶ هفته یا بیشتر) تجویز میشوند. اگر عامل عفونت قارچی باشد، داروهای ضدقارچ تجویز میشوند. انتخاب دارو باید بر اساس نتیجه کشت خون یا نمونهبرداری از دیسک انجام شود.
استراحت و محدود کردن حرکات ستون فقرات
برای کمک به روند بهبودی، محدود کردن حرکت در ناحیه مبتلا بسیار مهم است. گاهی اوقات استفاده از بریس یا کمربند طبی برای ثابت نگه داشتن ستون فقرات توصیه میشود. استراحت در منزل یا بیمارستان تا زمان کنترل عفونت و کاهش درد میتواند از تشدید آسیب جلوگیری کند.
مصرف داروهای مسکن و ضد التهاب
برای کاهش درد و التهاب ناشی از دیسکیت، داروهای مسکن (مانند استامینوفن یا در موارد شدیدتر، داروهای مخدر با تجویز پزشک) و داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن) تجویز میشود. این داروها تنها برای کنترل علائم هستند و جایگزین درمان اصلی نمیشوند.
جراحی در موارد شدید یا درمانناپذیر
در صورتی که دیسکیت به درمان دارویی پاسخ ندهد، یا عفونت باعث ایجاد آبسه، تخریب شدید دیسک و مهرهها، یا فشار بر نخاع و اعصاب شود، ممکن است جراحی لازم باشد. در این جراحیها، بافت آلوده خارج شده و در صورت نیاز، مهرهها با ابزار پزشکی تثبیت میشوند.
توانبخشی و فیزیوتراپی پس از درمان
بعد از کنترل عفونت، برای بازیابی قدرت عضلات و انعطافپذیری ستون فقرات، انجام تمرینات فیزیوتراپی و توانبخشی ضروری است. این مرحله به کاهش خشکی، بهبود حرکت و جلوگیری از عود مجدد کمک میکند، اما فقط زمانی آغاز میشود که عفونت کاملاً کنترل شده باشد.
خدمات کلینیک ارتوپدی فراز
کلینیک ارتوپدی فراز با بهرهگیری از تیمی مجرب از پزشکان متخصص، جدیدترین تجهیزات پزشکی و محیطی کاملاً تخصصی، خدمات جامعی در زمینه تشخیص و درمان بیماریها و آسیبهای اسکلتی-عضلانی ارائه میدهد. این کلینیک در زمینههایی مانند درمان غیرجراحی و جراحی مشکلات ستون فقرات، آرتروز، آسیبهای ورزشی، دردهای مفصلی، فیزیوتراپی تخصصی، توانبخشی و تجویز انواع بریس و پروتز، خدمات حرفهای و مطابق با استانداردهای روز دنیا فراهم میکند. هدف کلینیک، بهبود کیفیت زندگی بیماران از طریق تشخیص دقیق، درمان مؤثر و پیگیری منظم روند بهبودی است.
سوالات متداول درباره دیسکیت
۱. آیا دیسکیت خطرناک است؟
بله، در صورت عدم درمان میتواند باعث تخریب مهرهها، آبسه نخاعی و حتی ناتوانی دائمی شود.
۲. دیسکیت چقدر طول میکشد تا درمان شود؟
درمان معمولاً بین ۶ تا ۱۲ هفته طول میکشد و بستگی به شدت بیماری و پاسخ بدن دارد.
۳. آیا دیسکیت مسری است؟
خیر، دیسکیت از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود و یک بیماری عفونی غیرواگیردار محسوب میشود.
