بریسها (ارتزها) ابزارهای پزشکی هستند که به منظور اصلاح بدشکلیها، حمایت از مفاصل و بهبود عملکرد حرکتی در بیماران استفاده میشوند. در ارتوپدی کودکان، بریسها نقش بسیار مهمی در درمان اختلالات مادرزادی ایفا میکنند و میتوانند در بسیاری از موارد مانع از انجام جراحیهای پیچیده شوند. یکی از این بریسها، بریس اسکاتیش رایت (Scottish Rite Brace) است که به طور ویژه برای درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران (DDH) طراحی شده است.
این وسیله با قرار دادن مفصل ران در وضعیت مناسب، شرایطی را فراهم میکند تا مفصل به مرور زمان شکل طبیعی پیدا کند و رشد طبیعی استخوانها و مفاصل تضمین شود.
بریس اسکاتیش رایت چیست؟
بریس اسکاتیش رایت (Scottish Rite Brace) یک وسیله ارتوتیک (بریس) مخصوص کودکان است که برای درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران استفاده میشود. این بریس بهگونهای طراحی شده است که مفصل ران کودک را در وضعیت ابداکشن و فلکشن مناسب قرار دهد؛ وضعیتی که باعث میشود سر استخوان ران (فمور) داخل حفره استابولوم قرار گرفته و به مرور زمان مفصل به شکل طبیعی رشد کند.
این بریس برخلاف بعضی بریسهای دیگر مانند پاولیک هارنس (Pavlik Harness)، آزادی حرکتی نسبی به کودک میدهد. به همین دلیل، کودکان میتوانند در حین درمان با این بریس، حرکات محدودی مانند نشستن و خزیدن را تجربه کنند. همین ویژگی باعث میشود استفاده از بریس اسکاتیش رایت در کودکان بزرگتر از ۶ ماه که نیاز به حرکت دارند، بیشتر توصیه شود.
از نظر ساختار، بریس اسکاتیش رایت شامل:
- حلقههایی در اطراف رانها برای نگه داشتن پاها
- بخش کمربندی در ناحیه تنه برای اتصال و تثبیت بریس
- مفاصل مکانیکی جانبی که اجازه حرکت کنترلشده رانها را میدهند
- این طراحی باعث میشود کودک هم در وضعیت درمانی قرار گیرد و هم آزادی حرکتی نسبی داشته باشد.
کاربردهای بریس اسکاتیش رایت
۱. درمان دررفتگی مادرزادی مفصل ران
اصلیترین کاربرد بریس اسکاتیش رایت، درمان دررفتگی مفصل ران است. این وضعیت زمانی رخ میدهد که سر استخوان ران بهدرستی درون حفره لگنی (استابولوم) قرار نمیگیرد. بریس اسکاتیش رایت با نگه داشتن رانها در حالت باز و خم شده، به مرور باعث قرارگیری صحیح مفصل در جای خود میشود و شرایط را برای رشد طبیعی آن فراهم میکند.
۲. تثبیت مفصل ران پس از درمان اولیه
گاهی اوقات پس از درمان اولیه با بریسهای دیگر (مثل پاولیک هارنس) یا بعد از مداخله جراحی، نیاز است که مفصل ران کودک برای مدتی در وضعیت مناسب نگه داشته شود. بریس اسکاتیش رایت در این شرایط بهعنوان ابزار حمایتی و تثبیتکننده عمل کرده و از بازگشت دررفتگی جلوگیری میکند.
۳. کمک به اصلاح بدشکلیهای لگن
در برخی کودکان، لگن به دلیل رشد نامناسب یا وجود بدشکلیهای خفیف نیازمند اصلاح تدریجی است. استفاده از بریس اسکاتیش رایت با ایجاد وضعیت مناسب برای رانها، به اصلاح تدریجی شکل لگن کمک کرده و از تشدید ناهنجاریها در آینده جلوگیری میکند.
۴. کاهش نیاز به جراحی
بسیاری از موارد خفیف تا متوسط دررفتگی مفصل ران با استفاده از این بریس قابل درمان هستند. در این شرایط، بریس بهعنوان یک روش غیرتهاجمی به کار میرود و میتواند جایگزین جراحیهای پرهزینه و پرخطر شود. البته در موارد شدیدتر همچنان ممکن است جراحی لازم باشد، اما این بریس در بسیاری از کودکان مانع رسیدن به آن مرحله میشود.
۵. توانبخشی و حمایت حرکتی کودک
یکی دیگر از کاربردهای مهم این بریس، فراهم کردن امکان حرکت محدود و کنترلشده برای کودک است. برخلاف برخی از بریسها یا گچگیریها که مانع حرکت کامل کودک میشوند، بریس اسکاتیش رایت اجازه نشستن، خزیدن و حرکت نسبی را به کودک میدهد و در عین حال وضعیت درمانی مفصل را حفظ میکند. این ویژگی به رشد طبیعی عضلات و جلوگیری از ضعف حرکتی نیز کمک میکند.
نحوه عملکرد بریس اسکاتیش رایت
این بریس بر اساس یک اصل ساده اما بسیار مؤثر کار میکند: نگه داشتن مفصل ران در وضعیت ابداکشن (باز شدن رانها) و فلکشن (خم شدن مفصل ران به سمت جلو). این وضعیت باعث میشود سر استخوان ران بهدرستی درون حفره لگن (استابولوم) قرار بگیرد و به مرور زمان، رشد طبیعی مفصل امکانپذیر شود.
زمانی که استخوان ران در جای صحیح خود باقی میماند، استابولوم نیز فرصت دارد تا به شکل طبیعی رشد کند و یک مفصل پایدار و سالم تشکیل شود. به همین دلیل، استفاده مداوم از این بریس در دوران کودکی میتواند مانع بروز مشکلات جدیتر در بزرگسالی شود.
ساختار مکانیکی بریس نیز به گونهای است که علاوه بر اصلاح موقعیت مفصل ران، اجازه حرکتهای کنترلشده را به کودک میدهد. وجود مفصلهای جانبی در طراحی این بریس باعث میشود که کودک بتواند حرکات محدودی مانند نشستن یا خزیدن داشته باشد، بدون آنکه مفصل ران از موقعیت درمانی خارج شود.
این آزادی نسبی در حرکت، هم از نظر روحی برای کودک مهم است و هم به رشد طبیعی عضلات اندام تحتانی کمک میکند. به این ترتیب، بریس اسکاتیش رایت همزمان دو هدف اصلی را دنبال میکند: اصلاح دررفتگی مفصل ران و حفظ فعالیت حرکتی کودک.
به نقل از scottishriteforchildren: «والدین باید بدانند که دررفتگی مادرزادی مفصل ران (DDH) اگر زود تشخیص داده شود، بسیار موفقیتآمیز درمان میشود و در اغلب موارد میتوان این کار را بدون جراحی انجام داد.»
مزایای بریس اسکاتیش رایت
- غیرتهاجمی بودن
- کمک به رشد طبیعی مفصل ران
- کاهش نیاز به جراحی
- آزادی حرکتی نسبی کودک
- قابل تنظیم بودن متناسب با رشد کودک
- استفاده طولانیمدت بدون نیاز به گچگیری کامل
معایب بریس اسکاتیش رایت
- نیاز به استفاده مداوم و طولانیمدت
- احتمال ایجاد زخم فشاری در صورت مراقبت نادرست
- محدودیت نسبی در حرکات کودک
- وابستگی شدید به همکاری والدین
- نیاز به مراجعات مکرر برای تنظیم بریس
نقش والدین در موفقیت درمان با بریس اسکاتیش رایت
نقش والدین در درمان با بریس بسیار حیاتی است، زیرا این بریس تنها زمانی مؤثر خواهد بود که بهطور مداوم و صحیح مورد استفاده قرار گیرد. پزشک ارتوپد معمولاً توصیه میکند کودک تقریباً تمام ساعات شبانهروز از بریس استفاده کند. این موضوع میتواند برای کودک و خانواده چالشبرانگیز باشد، اما پایبندی والدین به دستورات پزشک، کلید اصلی موفقیت درمان است.
والدین باید توانایی پوشاندن و درآوردن صحیح بریس را یاد بگیرند، وضعیت پوست کودک را بهطور منظم بررسی کنند و در صورت مشاهده هرگونه قرمزی یا زخم فشاری، سریعاً به پزشک اطلاع دهند. علاوه بر این، آنها موظفاند کودک را در زمانهای تعیینشده به معاینات پیگیری ببرند تا در صورت نیاز، بریس توسط متخصص ارتوپدی تنظیم شود.
حمایت عاطفی والدین نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا استفاده طولانیمدت از بریس ممکن است برای کودک خستهکننده باشد. در واقع، تعهد و همکاری والدین عامل اصلی موفقیت درمان با بریس محسوب میشود.
خدمات کلینیک ارتوپدی فراز
در کلینیک ارتوپدی فراز، ما با بهرهگیری از دانش تخصصی و تجهیزات پیشرفته، انواع بریسها و ارتزهای ارتوپدی از جمله بریس اسکاتیش رایت را متناسب با نیاز هر بیمار طراحی و میسازیم. تمام مراحل از ارزیابی وضعیت بیمار، قالبگیری و ساخت تا آموزش نحوه استفاده و تنظیمهای دورهای، زیر نظر متخصصان ارتوپدی انجام میشود.
هدف ما این است که با ارائه خدمات استاندارد و شخصیسازیشده، بهترین نتیجه درمانی برای بیماران بهویژه کودکان فراهم شود و کیفیت زندگی آنها به شکل چشمگیری بهبود یابد.
سوالات متداول درباره بریس اسکاتیش رایت
۱. بریس اسکاتیش رایت برای چه سنی مناسب است؟
معمولاً برای کودکان بالای ۶ ماه تا حدود ۳ سال که دچار دررفتگی مفصل ران هستند تجویز میشود.
۲. کودک چند ساعت در روز باید از بریس استفاده کند؟
طبق توصیه پزشک، معمولاً ۲۳ ساعت در شبانهروز باید استفاده شود و فقط برای استحمام برداشته میشود.
۳. آیا کودک میتواند با این بریس حرکت کند؟
بله، کودک میتواند حرکات محدودی مثل نشستن یا خزیدن داشته باشد، اما حرکات کاملاً کنترلشده و ایمن خواهند بود.
۴. طول درمان با بریس اسکاتیش رایت چقدر است؟
بسته به شدت دررفتگی و سن کودک، درمان ممکن است چند ماه تا یک سال طول بکشد و نیازمند پیگیری پزشکی است.
