کجی گردن در کودکان، که به اصطلاح علمی آن «تورتیکولی» یا «کجی گردن عضلانی» گفته میشود، یک وضعیت پزشکی است که در آن سر کودک به یک سمت کج میشود. این عارضه معمولاً ناشی از کوتاهی عضله استرنوکلیدوماستئید (عضلهای که در دو طرف گردن قرار دارد) و میتواند به دلایل مختلفی از جمله نقایص مادرزادی، آسیبهای زمان زایمان یا فشار روی گردن در حین خواب به وجود آید.
نشانههای کجی گردن شامل کج شدن سر، عدم تقارن صورت و محدودیت حرکتی در گردن میباشد. اگرچه در برخی موارد کجی گردن خودبهخود بهبود پیدا میکند، اما درمانهای فیزیوتراپی و تمرینات مخصوص میتوانند به اصلاح وضعیت کمک کنند و از بروز مشکلات جدیتر در آینده جلوگیری نمایند. بنابراین، شناسایی و درمان به موقع این عارضه اهمیت زیادی دارد.
علائم کجی گردن کودکان
علائم کجی گردن در کودکان میتواند شامل موارد:
1. کج شدن سر: کودک ممکن است سر خود را به یک سمت کج کند، که واضحترین علامت این عارضه است.
2. عدم تقارن صورت: صورت کودک ممکن است از دو طرف نامتقارن به نظر برسد، بهطوری که یک سمت بزرگتر یا متفاوتتر از سمتی دیگر باشد.
3. محدودیت حرکتی در گردن: کودک ممکن است در چرخاندن یا خم کردن گردن به سمتهای مختلف دچار مشکل شود و نتواند به راحتی سر خود را حرکت دهد.
4. ایستادن یا نشستن غیرطبیعی: کودک ممکن است در حالت ایستاده یا نشسته ناهنجاریهایی داشته باشد، مثل اینکه برای راحتی بیشتر سر را به یک طرف مایل کند.
5. خستگی یا ناراحتی: کودک ممکن است به خاطر گرفتگی عضلات گردن احساس خستگی یا ناراحتی کند و در خواب دچار مشکل شود.
6. عادت به نگاه کردن به یک سمت: کودک ممکن است تمایل داشته باشد که دائماً به یک سمت نگاه کند و از دیدن سمت دیگر خودداری کند.
اگر والدین متوجه این علائم شوند، بهتر است با پزشک متخصص ارتوپدی کودکان مشورت کنند تا تشخیص و درمان مناسب انجام شود.
مشکلات فرزند شما در کلینیک فراز با جدیدترین روش ها قابل درمان است. این مجموعه با بهترین متخصصان ارتوپدی و اطفال و ارتوپد فنی اولویت با درمان غیر جراحی است.
فرزندان بزرگ می شوند! از شما می پرسند!
دلایل کجی گردن نوزادان
کجی گردن در نوزادان (تورتیکولی) میتواند ناشی از چندین عامل باشد، که به شرح زیر است:
1. نقص مادرزادی:
یکی از شایعترین دلایل کجی گردن در نوزادان، کوتاهی یا تضعیف عضله استرنوکلیدوماستئید (Sternocleidomastoid) است که ممکن است به صورت مادرزادی بروز کند.
2. آسیبهای زایمان:
فشار بر گردن نوزاد در حین زایمان، به ویژه در زایمانهای طولانی یا زایمانهای با استفاده از فورسپس، میتواند باعث آسیب به عضلات یا اعصاب ناحیه گردن شود و منجر به کجی گردن گردد.
3. وضعیت نامناسب در رحم:
اگر نوزاد در رحم در یک وضعیت خاص و غیرطبیعی قرار گیرد، ممکن است به کجی گردن دچار شود. این موضوع معمولاً در مواردی که فضای رحم محدود باشد، بیشتر اتفاق میافتد.
4. عوامل محیطی:
خوابیدن کودک در وضعیتی خاص یا ایجاد فشار بر گردن در طی خواب نیز میتواند موجب بروز کجی گردن شود.
5. عوامل ژنتیکی:
برخی از تحقیقات نشان دادهاند که کجی گردن ممکن است در خانوادهها به صورت وراثتی وجود داشته باشد.
6. عوارض مربوط به بیماریها:
در برخی موارد، شرایط خاصی مانند عفونتها یا تومورها نیز میتوانند باعث بروز کجی گردن شوند، اما این موارد کمتر شایعاند.
شناسایی و درمان به موقع این وضعیت مهم است تا از بروز مشکلات جدیتر در آینده جلوگیری شود. در صورتی که والدین متوجه علائم کجی گردن در نوزاد خود شوند، مشاوره با پزشک متخصص پیشنهاد میشود.
انواع کجی گردن در نوزادان
تورتیکولی اکتسابی در کودکان
تورتیکولی اکتسابی در کودکان به حالتی اطلاق میشود که در آن گردن کودک به طور غیرطبیعی کج شده و این وضعیت معمولاً بعد از تولد و به دلایل مختلف ایجاد میشود. این نوع تورتیکولی ممکن است ناشی از عوامل محیطی، مانند خوابیدن در وضعیت نامناسب، آسیبهای ناشی از تصادف یا زمین خوردن، یا التهاب در ناحیه گردن باشد.
علائم شامل کج شدن سر به یک سمت، درد یا ناراحتی در ناحیه گردن و محدودیت حرکتی است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، مانند فیزیوتراپی و تمرینات کششی، میتواند در بهبود وضعیت تأثیر زیادی داشته باشد. در صورت عدم درمان، تورتیکولی اکتسابی میتواند منجر به مشکلات حرکتی و زیبایی در آینده شود، بنابراین مراجعه به پزشک در مواجهه با این وضعیت بسیار مهم است.
تورتیکولی مادرزادی در کودکان
تورتیکولی مادرزادی در کودکان یک وضعیت پزشکی است که در آن سر نوزاد به طور غیرطبیعی به سمت یک طرف کج میشود و معمولاً به دلیل کوتاهی یا تضعیف عضله استرنوکلیدوماستئید (Sternocleidomastoid) بروز میکند. این اختلال میتواند ناشی از فشار در حین زایمان، قرارگیری نامناسب جنین در رحم یا حتی عوامل ژنتیکی باشد.
علائم اصلی شامل کج شدن سر به یک سمت، عدم تقارن صورت و محدودیت حرکتی در گردن است. تشخیص سریع و درمان مناسب، مانند فیزیوتراپی و تمرینات کششی، معمولاً به بهبود وضعیت کمک میکند و در اکثر موارد، با مداخلههای ساده میتوان به نتیجه مطلوب رسید. اگرچه تورتیکولی مادرزادی میتواند نگرانکننده باشد، اما بیشتر کودکان با مراقبتهای مناسب بهبود مییابند.
انواع روش های درمان کجی گردن در کودکان
درمان کجی گردن در کودکان بسته به علت و شدت آن متفاوت است. هدف اصلی درمان، بهبود دامنه حرکتی گردن، تقویت عضلات گردن و اطمینان از رشد طبیعی سر و گردن کودک است. روشهای درمانی معمولاً شامل موارد زیر میشود:
درمان خانگی کجی گردن در کودکان
این روشها اغلب به عنوان اولین خط درمان برای موارد خفیف کجی گردن مادرزادی یا به عنوان مکمل سایر درمانها توصیه میشوند. انجام منظم و صحیح این مراقبتها در منزل میتواند به بهبود قابل توجهی منجر شود.
همچنین باید بدانید این روشها شامل اقداماتی است که والدین میتوانند به طور روزانه در خانه برای کمک به بهبود کجی گردن کودک خود انجام دهند. صبر و مداومت در انجام این تمرینات و تغییرات در وضعیت کودک بسیار مهم است.
تمرینات کششی ملایم برای اصلاح کجی گردن در کودکان
- چرخش سر: هنگامی که کودک بیدار و آرام است، به آرامی سر او را به سمتی که کمتر حرکت میکند بچرخانید تا چانهاش به شانه برسد. این وضعیت را برای چند ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت اولیه برگردانید. این حرکت را چندین بار در طول روز تکرار کنید.
- خم کردن سر به پهلو: به آرامی گوش کودک را به سمت شانهای که سر به آن سمت خم شده نزدیک کنید. این وضعیت را برای چند ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت اولیه برگردانید. این حرکت را نیز چندین بار در طول روز تکرار کنید.
- خم کردن چانه به سمت سینه: به آرامی چانه کودک را به سمت سینهاش خم کنید. این وضعیت را برای چند ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی به حالت اولیه برگردانید. این حرکت را نیز چندین بار در طول روز تکرار کنید.
نکات مهم در انجام تمرینات:
همیشه حرکات را بسیار آرام و ملایم انجام دهید. هرگز به گردن کودک فشار نیاورید.
زمانی که کودک آرام و هوشیار است تمرینات را انجام دهید.
در صورت مشاهده هرگونه ناراحتی یا درد در کودک، تمرین را متوقف کنید.
تعداد دفعات و مدت زمان نگه داشتن هر کشش را به تدریج افزایش دهید.
بهترین زمان برای انجام این تمرینات هنگام تعویض پوشک، شیردهی یا بازی با کودک است.
تغییر وضعیتهای روزانه برای درمان تورتیکولی
- وضعیت خواب: همچنان کودک را به پشت بخوابانید. برای تشویق کودک به چرخاندن سر به سمت درگیر، میتوانید اسباببازیهای جذاب را در آن سمت قرار دهید.
- شیردهی و بغل کردن: هنگام شیر دادن یا بغل کردن، به طور متناوب از هر دو طرف بدن خود استفاده کنید تا کودک مجبور شود سرش را به هر دو جهت بچرخاند.
- زمان بازی روی شکم: زمان بیشتری را برای بازی کودک روی شکم در نظر بگیرید و اسباببازیها را در جهتی قرار دهید که او را تشویق به چرخاندن و بلند کردن سرش کند.
- موقعیت در تخت: جهت قرارگیری کودک در تخت را به طور منظم تغییر دهید تا او برای دیدن محیط اطراف مجبور به چرخاندن سر به هر دو طرف شود.
فیزیوتراپی درمان کجی گردن کودک
فیزیوتراپی نقش بسیار مهمی در درمان کجی گردن دارد، به ویژه در مواردی که درمانهای خانگی به تنهایی کافی نیستند یا محدودیت حرکتی قابل توجهی وجود دارد.
- ارزیابی تخصصی: یک فیزیوتراپ متخصص در کودکان، وضعیت گردن، دامنه حرکتی، قدرت عضلات و رفلکسهای کودک را ارزیابی میکند.
- برنامه تمرینی اختصاصی: بر اساس ارزیابی، فیزیوتراپ یک برنامه تمرینی اختصاصی برای کودک طراحی میکند که شامل حرکات کششی تخصصی، تمرینات تقویتی برای عضلات گردن و شانهها، و تکنیکهای دستی برای آزادسازی عضلات سفت شده است.
- آموزش به والدین: فیزیوتراپ به والدین نحوه صحیح انجام تمرینات در خانه را آموزش میدهد تا آنها بتوانند به طور فعال در روند درمان کودک مشارکت کنند.
- پیگیری و تنظیم برنامه: جلسات فیزیوتراپی به طور منظم برگزار میشود و پیشرفت کودک ارزیابی شده و برنامه تمرینی در صورت نیاز تنظیم میشود.
استفاده از وسایل کمکی (ارتز گردنی)
در برخی موارد، به ویژه در نوزادان بزرگتر یا کودکانی که محدودیت حرکتی متوسط تا شدید دارند، ممکن است. پزشک از گردنبندهای طبی یا وسایل دیگری برای حمایت از گردن توصیه کند:
- هدف از استفاده: ارتز گردنی به حمایت از گردن در وضعیت صحیح کمک میکند و به آرامی عضلات سفت شده را کشش میدهد.
- مدت زمان استفاده: مدت زمان استفاده از ارتز و نوع آن توسط پزشک متخصص تعیین میشود و معمولاً تحت نظر فیزیوتراپ استفاده میشود.
تزریق بوتاکس به گردن کودک برای رفع کجی
در موارد نادر کجی گردن اکتسابی که ناشی از اسپاسم شدید عضلات گردن است، ممکن است پزشک تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس) را در عضلات درگیر در نظر بگیرد.
- نحوه عملکرد: بوتاکس با شل کردن موقت عضلات منقبض شده به کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی کمک میکند.
- همراه با فیزیوتراپی: تزریق بوتاکس معمولاً همراه با فیزیوتراپی انجام میشود تا پس از شل شدن عضلات، قدرت و دامنه حرکتی گردن بهبود یابد.
جراحی کجی گردن کودکان
جراحی به ندرت برای درمان کجی گردن در کودکان مورد نیاز است و معمولاً تنها در مواردی در نظر گرفته میشود که سایر روشهای درمانی در بهبود وضعیت کودک موثر نبوده باشند و محدودیت حرکتی قابل توجهی وجود داشته باشد.
- اهداف جراحی: جراحی ممکن است شامل طولانی کردن عضلات کوتاه شده گردن یا آزاد کردن بافتهای سفت شده باشد.
- پس از جراحی: پس از جراحی، فیزیوتراپی برای بازیابی کامل دامنه حرکتی و قدرت گردن ضروری است.
چه زمان برای کجی گردن نوزادان به پزشک مزاجعه کنیم؟
اگر نوزادی دچار کجی گردن باشد، مهم است به پزشک مراجعه کنید در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر: اگر سر نوزاد به طور غیرطبیعی به یک سمت کج شده و این وضعیت پس از چند هفته از تولد همچنان ادامه دارد، یا اگر نوزاد در حرکت دادن گردن خود محدودیت دارد و نمیتواند به راحتی سرش را به سمت دیگر بچرخاند.
همچنین اگر نوزاد همراه با کجی گردن، نشانههایی مانند درد گردن، التهاب، یا تغییرات غیرعادی در وضعیت صورت مشاهده کند، نیاز فوری به مشاوره پزشکی وجود دارد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند از بروز مشکلات بیشتر در آینده جلوگیری کند و به بهبود سریعتر کودک کمک کند.
روش های پیشگیری از کجی گردن در کودکان
در این قسمت برخی از روشهای پیشگیری از کجی گردن در کودکان را برایتان آوردهایم که اگر گاهی اوقات سعی به رعایت کردن آن ها بکنید از کج شدن گردن فرزتدتان جلوگیری میشود.
- وضعیت خواب مناسب: همیشه کودک را به پشت بخوابانید. از قرار دادن کودک در وضعیت خوابیده به پهلو یا شکم خودداری کنید، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری کرده باشد.
- تنوع در بغل کردن: هنگام بغل کردن یا شیر دادن به کودک، به طور منظم از هر دو بازوی خود استفاده کنید. این کار به تقویت عضلات گردن در هر دو طرف کمک میکند.
- زمان بازی روی شکم: زمانی که کودک بیدار است و تحت نظر شماست، او را به طور منظم روی شکم قرار دهید. این کار به تقویت عضلات گردن و شانهها کمک میکند و از ایجاد فشار مداوم بر یک طرف سر جلوگیری میکند. برای جذابتر کردن این زمان، اسباببازیها را در مقابل کودک قرار دهید تا او را تشویق به بالا بردن و چرخاندن سرش کنید.
- تشویق به نگاه کردن به هر دو طرف: محیط کودک را طوری تنظیم کنید که او تشویق شود به هر دو طرف نگاه کند. به عنوان مثال، اسباببازیها را در هر دو طرف تخت یا محل بازی او قرار دهید. هنگام صحبت کردن با کودک، از هر دو طرف به او نزدیک شوید.
- تغییر جهت قرارگیری در تخت: به طور منظم جهت قرارگیری کودک در تخت را تغییر دهید. اگر تخت او کنار دیوار است، هر چند وقت یکبار سر او را به سمت دیگر دیوار قرار دهید تا تشویق شود به سمت مخالف نگاه کند.
- اجتناب از قرار دادن طولانی مدت در وسایل محدود کننده: از قرار دادن طولانی مدت کودک در صندلی ماشین، تاب، یا صندلیهای بادی خودداری کنید، زیرا این وسایل میتوانند باعث شوند سر کودک برای مدت طولانی در یک وضعیت ثابت بماند.
- حرکات کششی ملایم: با راهنمایی پزشک یا فیزیوتراپ، میتوانید حرکات کششی ملایم گردن را برای کودک انجام دهید تا عضلات گردن او انعطافپذیر بمانند.
پاسخ به سوالات متداول درباره کجی گردن در کودکان
آیا کجی گردن در کودکان قابل درمان است؟
بله، کجی گردن در کودکان معمولاً قابل درمان است. روشهایی مانند فیزیوتراپی، تمرینات کششی، و در برخی موارد استفاده از وسایل کمکی یا جراحی، میتوان وضعیت گردن را بهبود بخشید. تشخیص و درمان زودهنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
آیا تورتیکولی نوزادان خطرناک است؟
تورتیکولی نوزادان معمولاً خطرناک نیست، اما اگر درمان نشود میتواند منجر به مشکلاتی مانند ناهنجاریهای حرکتی یا کجی گردن در آینده شود. تشخیص و مراقبت زودهنگام اهمیت دارد تا از بروز عوارض جدیتری جلوگیری شود و نوزاد در رشد خود به خوبی پیشرفت کند.
چه کودکانی بیشتر در معرض کجی گردن قرار دارند؟
کودکان با عوامل زیر بیشتر در معرض کجی گردن قرار: نوزادانی که از زایمان و موقعیت نامناسب در رحم رنج میبرند، آنهایی که به مدت طولانی در یک وضعیت خوابیدهاند، و نوزادان مبتلا به اختلالات عضلانی یا عصبی. همچنین، نوزادانی که دارای سابقه خانوادگی تورتیکولی هستند نیز در خطر بیشتری قرار دارند.
کجی گردن نوزاد تا چند ماهگی طبیعی است؟
کجی گردن در نوزادان معمولاً در ماههای زندگی طبیعی است و ممکن است تا حدود ۳ تا ۶ ماهگی مشاهده شود. در این سنین، نوزادها در حال یادگیری کنترل حرکتی هستند. اما اگر کجی گردن پس از ۶ ماهگی ادامه یابد، بهتر است به پزشک مراجعه شود.
){kind=link}