فرو رفتگی قفسه سینه – از علائم تا درمان

فرو رفتگی قفسه سینه یا Pectus Excavatum یکی از نادرترین ناهنجاری‌های مادرزادی قفسه سینه است که در آن استخوان‌های قفسه سینه به سمت داخل فرو می‌روند، به‌طوری که ظاهری گود مانند ایجاد می‌شود. این وضعیت می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و بسته به شدت آن، ممکن است بر روی تنفس و عملکرد قلب تأثیر بگذارد.

در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به این عارضه از نظر زیبایی شناختی نگران هستند و ممکن است به دنبال درمان‌های جراحی یا غیرجراحی برای اصلاح شکل قفسه سینه خود باشند. با این حال، در برخی از موارد، این فرورفتگی هیچ گونه عارضه‌ای ایجاد نمی‌کند و افراد به زندگی طبیعی خود ادامه می‌دهند.

در ادامه و این مطلب از سایت کلینیک ارتوپدی فراز به صورت کامل تر و با توضیحات دقیق تر در خصوص این عارضه صحبت کرده ایم؛ توصیه می کنیم حتما تا انتها همراه ما باشید.

فرو رفتگی قفسه سینه چیست؟

فرورفتگی قفسه سینه، که به قفسه سینه قیفی شکل نیز معروف است، شایع‌ترین ناهنجاری مادرزادی در ناحیه قفسه سینه به شمار می‌آید و به ویژه در پسران بیشتر از دختران مشاهده می‌شود. این عارضه به دلیل رشد بیش از حد بافت پیوندی در ناحیه دنده‌های ۳ تا ۷، فشار زیادی به استخوان جناق سینه وارد کرده و منجر به تغییر شکل و فرورفتگی قفسه سینه می‌شود.

در برخی موارد، این فرورفتگی ممکن است متقارن باشد، اما در اکثر مواقع، شدت و عمق آن نامتقارن است. بسته به شدت عارضه، فرورفتگی قفسه سینه می‌تواند در بدو تولد یا در سنین بالاتر تشخیص داده شود.

با افزایش سن کودک، این عارضه معمولاً تشدید شده و در دوران بلوغ به اوج خود می‌رسد. بنابراین، اگرچه ممکن است در ابتدا خفیف به نظر برسد، اما تا اوایل دوران نوجوانی به راحتی قابل تشخیص خواهد بود.

شدت فرورفتگی قفسه سینه

شدت فرورفتگی قفسه سینه در عارضه قفسه سینه قیفی شکل (پکتوس اکوتوم) بسیار حائز اهمیت است، زیرا این شدت تعیین‌کننده نوع و میزان مشکلاتی است که ممکن است برای بیمار ایجاد شود.

در یک تعریف ساده شدت فرورفتگی به میزان تغییر شکل دنده‌ها و جا به جایی جناق سینه به سمت ستون فقرات اشاره دارد. در برخی موارد، فرورفتگی ممکن است متقارن نباشد و در این حالت، میزان اختلاف سطح قفسه سینه در سمت چپ و راست نیز باید مورد توجه قرار گیرد. به طور کلی، هر چه اختلاف سطح بین دو طرف قفسه سینه بیشتر باشد و جناق سینه به ستون فقرات نزدیک‌تر شود، عارضه شدیدتر خواهد بود.

طبقه‌بندی شدت فرورفتگی:

فرورفتگی قفسه سینه به سه دسته خفیف، متوسط و شدید تقسیم می‌شود. تشخیص شدت فرورفتگی معمولاً از طریق معاینه ساده انجام می‌شود؛ اما گاهی برای ارزیابی دقیق‌تر به تصویربرداری و اندازه‌گیری شاخص هالر نیاز است.

شدت فرورفتگی معمولاً ثابت نمی‌ماند و با گذشت زمان، به ویژه با افزایش سن، ممکن است بیشتر شود. به همین دلیل، پس از تشخیص توسط متخصص ارتوپدی کودکان، بهتر است اقدامات لازم برای درمان یا جلوگیری از افزایش شدت فرورفتگی مطابق با نظر پزشک آغاز شود.

که در موارد خفیف، ممکن است نیازی به درمان وجود نداشته باشد و تنها نظارت بر وضعیت قفسه سینه کافی باشد. اما در صورتی که فرورفتگی متوسط یا شدید باشد، ضروری است که درمان مناسب انجام شود تا از بروز عوارض و مشکلات بعدی جلوگیری گردد.

علائم فرو رفتگی قفسه سینه

فرورفتگی قفسه سینه، که به آن “پکتوس اکسکواتوم” نیز گفته می‌شود، می‌تواند به مشکلات مختلفی منجر شود. در ادامه به توضیح علائم و مشکلات مرتبط با قلب، ریه و ستون فقرات می‌پردازیم:

مشکلات قلبی

فرورفتگی قفسه سینه ممکن است بر روی موقعیت و عملکرد قلب تأثیر بگذارد. در موارد شدید، می‌تواند باعث اختلال در خون‌رسانی و عملکرد قلب شود.

علائم:

• تنگی نفس: فشار بر روی قلب ممکن است باعث تنگی نفس شود.
• درد قفسه سینه: احساس فشار یا درد در ناحیه قفسه سینه.
• خستگی زودرس: احساس خستگی غیرمعمول بعد از فعالیت‌های روزمره.

مشکلات ریوی

فرورفتگی قفسه سینه می‌تواند فضای قفسه سینه را کاهش دهد و بر حجم ریه‌ها تأثیر بگذارد، که منجر به مشکلات تنفسی می‌شود.

علائم:

• تنگی نفس: به خصوص در حین فعالیت‌های بدنی.
• سرفه مکرر: ممکن است به دلیل فشار بر روی ریه‌ها باشد.
• عفونت‌های مکرر تنفسی: ضعف در عملکرد ریه‌ها می‌تواند باعث افزایش ریسک عفونت‌ها شود.

مشکلات مربوط به ستون فقرات

فرورفتگی قفسه سینه می‌تواند تأثیر منفی بر روی تراز و وضعیت بدن داشته باشد، که ممکن است به دردهای مزمن و مشکلات حرکتی منجر شود.

علائم:

• درد در ناحیه پشت یا گردن: ناشی از فشار بر روی ستون فقرات.
• کاهش انعطاف‌پذیری: ممکن است حرکات را محدود کند.
• تغییر در وضعیت بدن: ممکن است باعث انحنای غیرطبیعی در ستون فقرات شود

نتیجه‌گیری

اگر شما یا کسی که می‌شناسید علائم فرورفتگی قفسه سینه را تجربه می‌کند، توصیه می‌شود که به پزشک مراجعه کنید تا ارزیابی دقیق‌تری انجام شود و درمان مناسب ارائه گردد.

همچنین اگر احساس می‌کنید که این علائم با مشکل سینه بیمار شما یکی نیست توصیه می‌کنیم علائم سینه کبوتری را در محتوای سینه کبوتری یا برآمدگی قفسه سینه در کودکان مطالعه کنید.

علل ایجاد فرورفتگی قفسه سینه

فرورفتگی قفسه سینه، که به عنوان “پکتوس اکسکواتوم” نیز شناخته می‌شود، دارای علل مختلفی است که هنوز به طور کامل مشخص نشده‌اند. با این حال، چند فرضیه درباره علل این عارضه وجود دارد:

انعطاف‌پذیری بیش از حد یا ضعف جناق سینه: این حالت می‌تواند منجر به تغییر شکل قفسه سینه شود.

رشد بیش از حد دنده‌ها: در برخی افراد، رشد غیرطبیعی دنده‌ها ممکن است باعث ایجاد فرورفتگی در ناحیه قفسه سینه گردد.

رشد غیرطبیعی قفسه سینه: تغییرات در الگوی رشد قفسه سینه می‌تواند به این عارضه منجر شود.

با وجود اینکه اطلاعات دقیقی درباره جنبه‌های ژنتیکی این عارضه در دست نیست، اما شواهد نشان می‌دهد که در بیش از ۴۰ درصد موارد، افراد مبتلا به فرورفتگی قفسه سینه، سابقه خانوادگی این مشکل را دارند.

دیگر دلایل ایجاد فرو رفتگی قفسه سینه

فرورفتگی قفسه سینه ممکن است به تنهایی بروز کند یا با برخی بیماری‌ها و اختلالات دیگر مرتبط باشد. در افرادی که به اختلالات زیر مبتلا هستند، احتمال بروز این عارضه بیشتر است:

سندرم مارفان: یک بیماری مادرزادی که باعث اختلال در تولید بافت پیوندی می‌شود.

سندرم نونان: این اختلال موجب رشد غیرطبیعی در بسیاری از قسمت‌های بدن و علائمی مانند بدشکلی‌های استخوانی و نقص قلب می‌شود.

سندرم لهستان: این اختلال باعث عدم رشد یا رشد ناقص ماهیچه‌ها می‌گردد.

سندرم اهلرز دانلوس: یک بیماری نادر که منجر به اختلال در تولید بافت پیوندی می‌شود.

سندرم ترنر: یک اختلال کروموزومی که مهم‌ترین علامت آن کوتاه قامتی است و معمولاً تا سن ۵ سالگی تشخیص داده می‌شود.

راشیتیسم: این بیماری باعث ضعف و نرمی استخوان می‌شود.

اسکولیوز: انحنای غیرطبیعی ستون فقرات که ممکن است با فرورفتگی قفسه سینه همراه باشد.

استئوژنز ایمپرفکتا: این عارضه باعث شکنندگی استخوان‌ها می‌شود و ممکن است استخوان‌ها بدون دلیل خاصی بشکنند.

در نتیجه، فرورفتگی قفسه سینه می‌تواند ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد و بررسی دقیق توسط پزشک برای تشخیص و درمان مناسب ضروری است.

روش های درمان فرورفتگی قفسه سینه

درمان وکیوم برای فرو رفتگی قفسه سینه

وکیوم بل یک وسیله فنجانی شکل از جنس لاستیک نرم است که به یک پمپ دستی متصل می‌شود. این دستگاه به‌طور خاص برای درمان فرورفتگی قفسه سینه طراحی شده است.

روش کار به این صورت است که وکیوم بل بر روی قفسه سینه قرار می‌گیرد و با استفاده از پمپ، فشار منفی در داخل آن ایجاد می‌شود. این فشار منفی باعث مکش قفسه سینه می‌شود و به مرور زمان، با استفاده مداوم از دستگاه، فرورفتگی قفسه سینه کاهش می‌یابد.

معمولاً بعد از یک دوره درمان سه تا چهار ماهه، بیماران شاهد بهبود وضعیت قفسه سینه خود خواهند بود. در نهایت، پس از مدتی استفاده از این روش، قفسه سینه به طور طبیعی و بدون نیاز به دستگاه در جایگاه مناسب خود قرار می‌گیرد.

استفاده از وکیوم بل یک درمان غیرتهاجمی است که در بلندمدت نتایج مثبتی در بهبود وضعیت بیمار ارائه می‌دهد. مدت زمان لازم برای استفاده از این دستگاه به سن بیمار و شدت فرورفتگی بستگی دارد.

جراحی برای درمان فرورفتگی قفسه سینه

اصلی‌ترین روش درمان فرورفتگی قفسه سینه، جراحی است. در موارد شدید این عارضه، جراحی ضروری است تا از آسیب به قلب و ریه‌ها جلوگیری شود. هدف اصلی از انجام این عمل، بهبود عملکرد قلب و ریه و همچنین بهبود ظاهر فرد است.

روش‌های جراحی معمولاً نرخ موفقیت بالایی دارند و اکثر بیماران پس از جراحی به ظاهری طبیعی دست می‌یابند. بهترین سن برای انجام این جراحی معمولاً بین ۱۰ تا ۱۸ سال است، زیرا در این سنین قفسه سینه از انعطاف‌پذیری بیشتری برخوردار است و نتایج بهتری حاصل می‌شود.

فیزیوتراپی برای قفسه سینه

فیزیوتراپی به‌تنهایی نمی‌تواند فرورفتگی قفسه سینه را درمان کند، اما به‌عنوان یک روش کمکی در کنار درمان‌های دیگر، مانند وکیوم بل یا پس از جراحی، بسیار مؤثر است.

از طریق تمرینات فیزیوتراپی ویژه قفسه سینه، می‌توان به بهبود وضعیت ماهیچه‌های شانه کمک کرد و ماهیچه‌های قفسه سینه را تقویت نمود. همچنین، این تمرینات به دیافراگم که نقش حیاتی در سیستم تنفسی دارد انعطاف‌پذیری بیشتری می‌بخشند. نتیجه این فرآیند کاهش درد و ناراحتی بیمار و تسهیل در تنفس خواهد بود.

مهم است که توجه داشته باشید در موارد فرورفتگی قفسه سینه، به دلیل فشار بر قلب و ریه‌ها، انجام تمرینات بدون نظارت و راهنمایی فیزیوتراپیست می‌تواند خطرناک باشد. لذا توصیه می‌شود که حتماً تحت نظر متخصص این تمرینات انجام شوند.

بریس درمان فرورفتگی قفسه سینه

استفاده از بریس به‌عنوان یک روش درمانی مستقل برای فرورفتگی قفسه سینه معمولاً در نظر گرفته نمی‌شود. با این حال، پس از انجام جراحی، بریس‌ها به‌منظور تسریع فرآیند بهبودی، تثبیت بهتر دیواره قفسه سینه و حمایت از آن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

این بریس‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که قفسه سینه را در وضعیت صحیح و ثابت نگه دارند. با اعمال فشار یکنواخت و دائمی به ناحیه پشت بدن، این بریس‌ها به صاف شدن پشت کمک می‌کنند و در نتیجه موجب قرارگیری صحیح شانه‌ها می‌شوند. این تغییر وضعیت باعث کاهش فشار بر قفسه سینه و بهبود راحتی بیمار می‌گردد.

به‌طور کلی، استفاده از بریس پس از جراحی می‌تواند نقش مؤثری در فرآیند بهبودی داشته باشد و به بیماران کمک کند تا به وضعیت بهتری دست یابند.

اگر علاقه دارید سایر اختلالات ژنتیکی مربوط به استخوان را بشناسید توصیه می‌کنیم از اختلال کوتولگی شروع کنید که یکی از معروف‌ترین آن‌ها است.

سوالات متداول درباره فرورفتگی قفسه سینه

آیا فرورفتگی قفسه سینه خود به خود از بین می رود؟

فرورفتگی قفسه سینه معمولاً خود به خود از بین نمی‌رود و ممکن است به درمان نیاز داشته باشد. در برخی موارد، تغییرات سبک زندگی و تمرینات فیزیوتراپی می‌توانند به بهبود وضعیت کمک کنند، اما در موارد شدید، جراحی ممکن است لازم باشد. مشاوره پزشکی ضروری است.

آیا فرورفتگی قفسه سینه خطرناک است؟

فرورفتگی قفسه سینه (پکتوس اکواتوم) معمولاً خطرناک نیست، اما می‌تواند مشکلاتی مانند درد، تنفس دشوار یا اختلال در عملکرد قلب و ریه‌ها ایجاد کند. در موارد شدید، ممکن است نیاز به درمان یا جراحی داشته باشد. مشاوره پزشکی برای ارزیابی وضعیت ضروری است.

آیا فرورفتگی قفسه سینه باعث معافیت از سربازی می‌شود؟

فرورفتگی قفسه سینه (پکتوس اکواتوم) ممکن است در برخی موارد باعث معافیت از سربازی شود، اما بستگی به شدت وضعیت و تأثیر آن بر سلامتی فرد دارد. معمولاً نیاز به ارزیابی پزشکی و مدارک لازم برای تصمیم‌گیری نهایی وجود دارد. مشاوره با پزشک نظامی توصیه می‌شود.

آیا فرورفتگی قفسه سینه ژنتیکی است؟

بله، فرورفتگی قفسه سینه (پکتوس اکواتوم) می‌تواند جنبه‌های ژنتیکی داشته باشد. این وضعیت معمولاً به دلیل ناهنجاری در رشد غضروف‌های قفسه سینه ایجاد می‌شود و در خانواده‌ها ممکن است مشاهده شود. عوامل محیطی و رشد نیز می‌توانند نقش داشته باشند، اما ژنتیک تاثیر مهمی دارد.

آیا فرورفتگی قفسه سینه قابل پیشگیری است؟

فرورفتگی قفسه سینه (پکتوس اکواتوم) معمولاً قابل پیشگیری نیست، زیرا عمدتاً ناشی از ناهنجاری‌های ژنتیکی و رشد غضروف‌هاست. با این حال، تشخیص زودهنگام و مشاوره پزشکی می‌تواند به مدیریت علائم و انتخاب درمان‌های مناسب کمک کند. تمرینات تقویتی نیز ممکن است به بهبود وضعیت کمک کنند.