یکی از انواع ارتز هایی که وجود دارد مربوط به ارتز های AFO که جزو ارتز های اندام تحتانی می باشند، از این بریس به جهت رفع افتادگی مچ پا استفاده می شود، به این صورت که در قسمت های انتهایی مچ پا پوشیده می شود و موجب افزایش ایمنی و راندمان مناسب برای اشخاصی که دارای شرایط پزشکی خاصی می باشند می شود.
به صورت کلی می توان این گونه بیان کرد که این ارتز ها پایداری مناسبی را برای راه رفتن ایجاد می کنند و به کمک آن ها مفاصل به درستی هم تراز می شوند و تمامی ضعف عضلات جبران می شود.
انواع مختلفی از AFO وجود دارد که هر کدام از آن ها برای رفع نیاز های هر فردی ساخته شده است. به جهت انتخاب این که کدام یک از آن ها برای شما مناسب می باشد، لازم است که با یک پزشک یا فیزیوتراپیست صحبت داشته باشید تا وضعیت شما ارزیابی شود، در نهایت تشخیص داده می شود که آیا استفاده از AFO برای شما ضروری است یا خیر و در صورت ضروری بودن کدام یک از آن ها مناسب می باشد.
در این مطلب از سایت کلینیک ارتوپد فنی فراز قصد داریم تا شما را با ارتز های AFO و جزئیات مربوط به آن آشنا کنیم. بنابراین اگر وضعیت شما، کودکتان یا یکی از اطرافیان به نحوی است که ملزم به استفاده از این ارتز ها هستید و می خواهید اطلاعات بیشتری در خصوص آن به دست آورید توصیه می کنیم حتما تا انتها این مطلب همراه ما باشید.
موارد استفاده از بریس های AFO
استفاده از این ارتز ها متنوع می باشد، اما شایع ترین دلیل استفاده از آن ها مربوط به درمان افتادگی مچ پا است، این بیماری به این صورت است که شما توانایی لازم برای بالا بردن یکی از پاها را در زمان راه رفتن نخواهید داشت که در این شرایط انگشتان پا روی زمین کشیده می شود.
افتادگی پا معمولا در اثر ضعف یا فلج در یک سمت بدن که مربوط به بیماری های مغزی یا عصبی می باشد ایجاد می شود.
در علم پزشکی به این آسیب و ضعف در یک سمت از بدن همی پارزی گفته می شود، البته برخی شرایط دیگر وجود دارند که این آسیب را در پی دارند و شما ملزم به استفاده از این ارتز می شوید، این موارد عبارت است از:
- سکته
- مالتیپل اسکلروزیس
- فلج مغزی
- آسیب دیدگی مغزی (TBI)
- آسیب به گردن یا نخاع
- سیاتیک
- دیستروفی عضلانی
- آسیب عصبی ساق پا (پرونئال) یا قسمت پایین پا
بریس های AFO یک درمان رایج برای تمامی این آسیب ها و در کفش برای افتادگی مچ پا استفاده می شود، مطالعات نشان داده است که استفاده از این بریس سبب بهبود حرکت در حین راه رفتن می شود.
انواع ارتز های AFO
پلاستیک سنتی AFO
این نوع برای ایجاد حداکثر پایداری مفصل داخلی و جانبی استفاده می شوند و برای استفاده کوتاه مدت بهتر هستند.
استفاده از آنها آسان است، نیازهای مختلف را پوشش می دهد و یک انتخاب اقتصادی است، همچنین این امکان وجود دارد که آن را با قالب گیری حرارتی سفارشی کرد.
تنها ایراد این مدل در این است که برای قرارگیری در کفش مشکل دارند.
AFO سوئدی
مدل سوئدی مشخصات پایین تری نسبت به AFO سنتی دارند، به راحتی جا می شوند و همچنین می توان آنها را با قالب گیری حرارتی سفارشی کرد.
ثبات جانبی متوسطی را فراهم کنید.
به دورسی فلکشن ثابت مچ پا کمک می کند و برای افراد با فعالیت متوسط مناسب است.
دارای فضای خالی برای پاشنه و ماهیچه ساق پا می باشند بنابراین در استفاده راحت هستند.
AFO های فیبر کربنی
آنها AFO مدرن پویا و نیمه منعطف با وزن سبک هستند، دارای 10-15 درجه برای صفحه پا و شروع کج شدن در سر متاتارس هستند.
طراحی پاشنه باز و طراحی کم ارتفاع آنها علاوه بر ثبات و استحکام به جلوگیری از فشار و تماس با نقاط بحرانی فشار پا کمک می کند.
حمایت جانبی برای کنترل بی ثباتی داخلی، پرونیشن و ورژن مچ پا، یا حمایت داخلی برای بیماران با بی ثباتی جانبی مچ پا وجود دارد.
این مورد بهترین انتخاب برای یک فرد فعال برای تشویق الگوی راه رفتن طبیعی و کنترل نیروهای پیچشی می باشد.
شایان ذکر است یکی از انواع ارتز جالبی که وجود دارد ارتز فرم دهی به سر نوزاد است که میتواند به سر نوزاد شکل صحیح بدهد اگر میخواهید درمورد آن نیز اطلاعاتی کسب کنید به محتوای مربوط به آن مراجعه کنید.
تفاوت AFO پیشساخته (آماده) با AFO سفارشی
بسیاری از مراجعین میپرسند که آیا میتوانند از بریسهای آماده موجود در داروخانهها استفاده کنند یا حتماً نیاز به ساخت سفارشی است؟ در اینجا تفاوت اصلی را بررسی میکنیم:
- AFO پیشساخته (Prefabricated): این مدلها در سایزهای استاندارد (مانند سایز کفش) تولید میشوند. برای کسانی مناسب است که افتادگی مچ پای خفیف دارند و شکل پای آنها دفورمیتی (تغییر شکل) خاصی ندارد. مزیت آنها قیمت پایینتر و تحویل فوری است، اما تطابق کامل با آناتومی پای شما را ندارند و ممکن است در استفاده طولانیمدت باعث زخم شوند.
- AFO سفارشی (Custom-molded): این ارتزها دقیقاً بر اساس قالب پای شما در کلینیک ارتوپدی فنی ساخته میشوند. اگر دچار دیابت هستید، تغییر شکل شدید مچ پا دارید یا اسپاستیسیتی (سفتی عضلات) شما بالاست، حتماً باید از نوع سفارشی استفاده کنید. این مدلها حمایت کاملتری ایجاد کرده و احتمال زخم شدن پوست را به صفر میرسانند.
ارتزهای AFO لولایی (Articulated)
برخلاف مدلهای خشک و ثابت، این نوع AFO دارای یک مفصل مکانیکی در ناحیه مچ پا است. این طراحی هوشمندانه اجازه میدهد تا مچ پا هنگام قدم برداشتن به سمت بالا حرکت کند (Dorsiflexion) اما از افتادن مچ پا جلوگیری میکند. این مدل برای بیمارانی که عضلات ساق پای آنها مقداری قدرت دارد و میخواهند راه رفتن طبیعیتری داشته باشند، بهترین گزینه است. استفاده از این مدل بالا رفتن از پلهها و سطوح شیبدار را بسیار راحتتر میکند.
نحوه مراقبت از AFO
AFO باید به طور مرتب توسط یک پارچه مرطوب و آب صابون تمیز شود. پس از تمیز کردن، قبل از استفاده مجدد باید کاملاً خشک شود. دقت کنید که هرگز از منبع حرارتی مانند سشوار یا خشک کن برای خشک کردن AFO خود استفاده نکنید.
همچنین توجه داشته باشید که در حین شستوشو آسیب یا ضربه ای به ارتز وارد نشود زیرا ساییده شدن یا شکستن تسمه ها یا بالشتک ها غیر معمول نیست و در صورت رخ دادن باید با سازنده تماس بگیرید زیرا این تعمیرات جزئی هستند و اغلب می توانند به سرعت تکمیل شوند.
در خصوص تمیز کردن ارتز ها دقت داشته باشید که موارد زیر را نمی توانید انجام دهید:
AFO های خود را برش ندهید، سوهان نکشید، حرارت ندهید یا آسیب نرسانید.
سعی کنید هنگام شستن AFOها تسمه ها را خیس نکنید. در صورت نیاز و اگر به صورت تصادفی خیس شدند، سریعا آن را با یک حوله خشک کنید.
AFO ها را هرگز به طول کامل خیس نکنید و یا تلاش برای خشک کردن آن ها با وسایل گرمایشی، مانند سشوار، نور مستقیم خورشید و … نداشته باشید.
چه کفشی برای پوشیدن با بریس AFO مناسب است؟
یکی از چالشهای اصلی بیماران، پیدا کردن کفش مناسبی است که بریس AFO داخل آن جا شود. برای انتخاب کفش مناسب به نکات زیر دقت کنید:
- سایز بزرگتر: معمولاً نیاز است کفشی را انتخاب کنید که نیم تا یک سایز از سایز استاندارد پای شما بزرگتر باشد (یا کفشی که قالب پهن دارد).
- کفی متحرک: کفشی بخرید که کفی داخلی آن (Insole) جدا شود. با برداشتن کفی اصلی، فضای کافی برای قرارگیری ارتز فراهم میشود.
- بند یا چسب: کفشهای بندی یا چسبی (Velcro) بهترین گزینه هستند زیرا میتوانید دهانه کفش را کاملاً باز کنید تا پا همراه با بریس به راحتی داخل آن برود.
- پاشنه مناسب: ارتفاع پاشنه کفش نباید خیلی زیاد یا کاملاً تخت باشد؛ یک پاشنه استاندارد ۲ تا ۳ سانتیمتری تعادل بهتری به شما میدهد.
مکانیزم عملکرد: ارتز AFO دقیقاً چگونه راه رفتن را اصلاح میکند؟
شاید برایتان سوال باشد که یک بریس چطور میتواند تا این حد روی الگوی راه رفتن تاثیرگذار باشد. تاثیر این ارتز را میتوان در سه مرحله اصلی راه رفتن بررسی کرد:
۱. مرحله نوسان (Swing Phase): جلوگیری از کشیده شدن پنجه
اصلیترین مشکل در افتادگی مچ پا، ناتوانی در بالا آوردن پنجه هنگام قدم برداشتن است. AFO با قفل کردن مچ پا در زاویه ۹۰ درجه، باعث میشود وقتی پا را از زمین بلند میکنید، پنجه آویزان نشود. این یعنی دیگر نیازی نیست زانو یا لگن خود را بیش از حد بالا بیاورید (حرکتی که به آن راه رفتن استپاژ میگویند) و خطر سکندری خوردن حذف میشود.
۲. مرحله تماس (Stance Phase): ایجاد ثبات و تعادل
به محض اینکه پاشنه پا روی زمین قرار میگیرد، وزن بدن به پا منتقل میشود. در افرادی که مچ پای ناپایدار دارند، این لحظه میتواند باعث پیچخوردگی یا لرزش زانو شود. AFO با حمایت از مچ پا، یک سطح اتکای محکم ایجاد کرده و از خالی کردن زانو یا چرخش مچ به داخل/خارج جلوگیری میکند.
۳. کاهش مصرف انرژی و خستگی
بدن انسان هوشمند است؛ وقتی یک عضله کار نمیکند، سایر عضلات (مثل عضلات باسن و کمر) دو برابر کار میکنند تا پا را حرکت دهند. این موضوع باعث خستگی زودرس میشود. مطالعات نشان دادهاند که استفاده از AFO با اصلاح الگوی گامبرداری، مصرف انرژی را به شدت کاهش داده و شما میتوانید مسافتهای طولانیتری را بدون خستگی شدید طی کنید.
فواید استفاده از ارتز های مچ پا
- حذف حرکت “Hip Hiking”: جلوگیری از بالا انداختن غیرطبیعی لگن برای رد کردن پا از روی زمین.
- بهبود حس عمقی (Proprioception): تماس بهتر کف پا با زمین باعث میشود مغز درک بهتری از موقعیت پا داشته باشد.
- پیشگیری از دفورمیتی: جلوگیری از کوتاهی تاندون آشیل در اثر افتادگی طولانیمدت پنجه.
- افزایش سرعت راه رفتن: با افزایش اعتماد به نفس و ایمنی، سرعت گامبرداری بیمار به حالت طبیعی نزدیکتر میشود.
ارتز های افتادگی مچ پا تا چه مدت استفاده کنیم؟
طبیعی است که در ابتدا و زمانی که به تازگی از این ارتز ها استفاده می شود کمی احساس ناراحتی داشته باشید، بنابراین لازم است که به تدریج استفاده از آن را شروع کنید تا به آرامی بدن شما عادت کند. برنامه ای که می توانید برای استفاده از این نوع ارتز در نظر داشته باشید به شرح زیر می باشد:
- روز ۱: ۳۰-۶۰ دقیقه
- روز ۲: ۱-۲ ساعت
- روز ۳: ۳-۴ ساعت
- روز ۴: ۴-۵ ساعت
اما در خصوص این که تا چه زمان باید از آن استفاده کنید مشخص نیست، این مورد توسط متخصص ارتوپدی مشخص می شود، به این صورت که با بررسی وضعیت بدنی شما تعیین می شود که ارتز ها تا چه زمان استفاده شوند. برای برخی افراد لازم است تا در تمامی مدت زمان روز بسته شود و برای گروهی دیگر ممکن است تنها استفاده شبانه توصیه شود.
محدودیت های حرکتی در زمان استفاده از ارتز
به جهت این که عمر و عملکرد بریس افزایش یابد، بهتر است برخی نکات مراقبتی را رعایت کنید. به این صورت که در زمان بالا رفتن از پله ها، تمامی سطح کف پا را روی پله قرار دهید.
از حالت چمباته نشستن با این ارتز ها خودداری کنید زیرا فشار بسیاری بر روی آن ها وارد می شود و خطر شکستگی وجود دارد. در هنگام بالا رفتن از نردبان وسط پا را روی نردبان قرار دهید تا میزان تحمل وزن بر روی پا به حداقل برسد.
البته با توجه به این که نوع ارتز استفاده شده برای افراد مختلف متفاوت است، بهتر است در خصوص نحوه استفاده و محدودیت های حرکتی که وجود دارد با پزشک خود صحبت داشته باشید تا راهنمایی های لازم ارائه شود.
مراحل ساخت ارتز AFO در کلینیک فراز
برای اینکه بدانید در پروسه دریافت این ارتز چه اتفاقی میافتد، مراحل کار در کلینیک ارتوپدی فنی فراز به این صورت است:
- ارزیابی و معاینه: ابتدا قدرت عضلات، دامنه حرکتی مچ پا و الگوی راه رفتن شما توسط متخصص بررسی میشود.
- قالبگیری: با استفاده از باندهای گچی مخصوص یا اسکنر سه بعدی، یک کپی دقیق از پای شما تهیه میشود.
- ساخت و اصلاح: قالب تهیه شده با مواد پلیمری یا کربنی فرم داده میشود.
- پرو و تحویل: ارتز ساخته شده روی پای شما تست میشود و در صورت نیاز به فشارشکن یا تغییر زاویه، اصلاحات نهایی انجام میگیرد تا کاملاً احساس راحتی کنید.
قیمت و هزینه ارتز AFO
قیمت نهایی بریس AFO به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان نرخ ثابتی برای آن تعیین کرد. مهمترین فاکتورهای تعیینکننده هزینه عبارتند از:
- نوع متریال: استفاده از فیبر کربن نسبت به پلاستیکهای پلیپروپیلن هزینه بالاتری دارد اما دوام و سبکی بیشتری ارائه میدهد.
- نوع تکنولوژی: ارتزهای هوشمند یا دارای مفاصل پیشرفته نسبت به مدلهای ساده قیمت متفاوتی دارند.
- پیشساخته یا سفارشی بودن: ساخت ارتز اختصاصی نیازمند مواد مصرفی بیشتر و زمان متخصص است که در هزینه نهایی تاثیرگذار است.
شما میتوانید برای اطلاع دقیق از هزینهها و مشاوره رایگان با کارشناسان کلینیک فراز تماس بگیرید.
کلام آخر
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با ارتز های AFO و جزئیات مربوط به آن آشنا کنیم. در آخر این مورد را در نظر داشته باشید که اگر پزشک استفاده از این ارتز را به شما پیشنهاد داده است جهت سفارش و ساخت آن ها حتما به کلینیک های ارتوپدی معتبر مراجعه کنید تا اطمینان داشته باشید از مواد با کیفیت و مرغوب در ساخت آن ها استفاده می شود.
امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد، در صورت داشتن هرگونه سوال در این زمینه در بخش نظرات برای ما بیان کنید.
سوالات متداول درباره ارتز AFO
۱. آیا با پوشیدن AFO میتوانم رانندگی کنم؟
این موضوع کاملاً به این بستگی دارد که کدام پای شما درگیر است. اگر بریس در پای راست (پای گاز و ترمز) باشد، به دلیل کاهش واکنشپذیری مچ پا، رانندگی ایمن نیست و توصیه نمیشود. اما اگر بریس در پای چپ باشد و خودروی شما دنده اتوماتیک باشد، معمولاً مانعی ندارد. با این حال، تایید نهایی با پزشک معالج شماست.
۲. آیا استفاده مداوم از بریس باعث تنبلی عضلات پا میشود؟
خیر، این یک نگرانی شایع اما نادرست است. هدف AFO اصلاح الگوی راه رفتن و جلوگیری از زمین خوردن است. وقتی شما با بریس درست راه میروید، عضلات ران و لگن فعالیت بهتری خواهند داشت. البته توصیه میشود در کنار استفاده از ارتز، تمرینات فیزیوتراپی تجویز شده را برای حفظ قدرت عضلات انجام دهید.
۳. آیا باید شبها و هنگام خواب هم ارتز را بپوشم؟
در اکثر موارد، ارتزهای AFO برای راه رفتن و تحمل وزن طراحی شدهاند و نیازی به پوشیدن در شب نیست. اما اگر دچار کوتاهی تاندون آشیل هستید یا اسپاستیسیتی (سفتی) شدید دارید، ممکن است پزشک دستور دهد برای حفظ کشش عضلات، در شب نیز از آن استفاده کنید.
۴. اگر بعد از پوشیدن بریس پوستم قرمز شد، چه کار کنم؟
پس از درآوردن بریس، پوست را بررسی کنید. قرمزی جزئی که زیر ۲۰ دقیقه محو شود طبیعی است. اما اگر قرمزی پایدار بود، تاول ایجاد شد یا احساس درد شدید داشتید، فوراً استفاده را متوقف کرده و برای تنظیم مجدد (رگلاژ) ارتز به کلینیک مراجعه کنید تا از زخم شدن پا جلوگیری شود.
۵. عمر مفید یک ارتز AFO چقدر است؟
دوام ارتز به میزان فعالیت شما، وزن بدن و نوع متریال (پلاستیک یا کربن) بستگی دارد. برای بزرگسالان معمولاً بین ۱ تا ۵ سال عمر میکند. اما در کودکان به دلیل رشد سریع پا، ممکن است نیاز باشد هر ۶ ماه تا یک سال ارتز تعویض شود.
