آمپوتاسیون یا قطع عضو چیست؟

آمپوتاسیون Amputation یعنی برداشتن و قطع قسمتی از عضو بدن که می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، به طور مثال ممکن است بازو، انگشتان، پا، دست و هر یک از اندام های دیگر بدن شما در طی آسیبی شدید صدمه دیده باشد و امکان ترمیم وجود نداشته باشد، در این شرایط استفاده از جراحی قطع عضو ضروری می شود.

خوشبختانه امروزه با پیشرفت تکنولوژی در صنعت پزشکی، این امکان وجود دارد که شما پس از جراحی آمپوتاسیون از پروتز ها مصنوعی استفاده کنید، به این صورت نوعی جایگزین برای اندام از دست رفته خواهید داشت و عملکرد زندگی شما مختل نخواهد شد.

در این مطلب از سایت کلینیک ارتوپد فنی فراز قصد داریم تا به صورت کامل این جراحی را مورد بررسی قرار دهیم و در خصوص موضوعات مربوط به آن صحبت کنیم؛ بنابراین اگر شما یا یکی از اطرافیانتان ملزم به انجام آن می باشد توصیه می کنیم حتما تا انتها همراه ما باشید.

قطع عضو یا آمپوتاسیون چیست؟

آمپوتاسیون جراحی برای برداشتن تمام یا بخشی از اندام است که به دلایل متنوعی نیاز می شود. انواع متداول قطع عضو عبارتند از:

• قطع بالای زانو، برداشتن بخشی از ران، زانو، ساق پا، پا و انگشتان پا.
• قطع عضو زیر زانو، برداشتن ساق پا، و انگشتان پا.
• قطع دست.
• قطع انگشت.
• تخلیه چشم.
• قطع بخش هایی از اندام فوقانی.
• و …

شایان ذکر است اگر به دلیل ترس یا اتفاق افتادن آسیب برای خود یا اطرافیانتان برای آسیب جنگی این محتوا را مطالعه می‌کنید توصیه می‌کنیم محتوای کمک‌های اولیه ارتوپدی در مناطق جنگ زده را مطالعه کنید.

چرا قطع عضو انجام می شود؟

آمپوتاسیون ممکن است برای جلوگیری از گسترش عفونت از طریق اندام و کنترل درد ضروری باشد. شایع ترین دلیل قطع عضو، آسیبی است که خوب نمی شود که اغلب این موضوع می تواند ناشی از نداشتن جریان خون کافی به آن اندام باشد.

پس از آسیب شدید، مانند از بین رفتن، اگر جراح نتواند چشم شما را ترمیم کند، ممکن است قطع عضو لازم باشد که در نهایت می توانید برای استفاده از پروتز چشم اقدام کنید.

همچنین در صورت داشتن موارد زیر ممکن است نیاز به قطع عضو داشته باشید:

• تومورهای سرطانی در اندام
• سرمازدگی
• مرگ بافت
• نوروما یا ضخیم شدن بافت عصبی.
• بیماری شریان محیطی یا انسداد شریان ها
• آسیب شدید، مانند تصادف رانندگی.
• دیابت که منجر به زخم های غیر التیام یا عفونی یا مرگ بافت می شود.

اگر قطع عضو به دلیل شرایط جنگی رخ داده است توصیه می‌کنیم محتوای قطع عضو در جنگ را مطالعه فرمایید.

قبل از جراحی آمپوتاسیون چه اتفاقی می افتد؟

جراح شما دستورالعمل های خاصی را برای نحوه آماده شدن برای جراحی قطع عضو ارائه می دهد. به احتمال زیاد، شما باید حداقل شش ساعت قبل از عمل ناشتا باشید. همچنین ممکن است جراح داروهایی را برای مصرف صبحگاه جراحی شما تجویز کند که شما باید قبل از مراجعه به کلینیک آن ها را مصرف کنید.

قبل از عمل به شما توضیح داده خواهد شد که بیهوشی برایتان مناسب است یا تنها استفاده از بی حسی کافی است. اغلب جراحان از بیهوشی عمومی یا نخاعی استفاده می کنند. بیهوشی عمومی باعث می شود که در طول جراحی بخوابید. بی حسی نخاعی شما را از کمر یا اندام به پایین بی حس می کند.

همچنین بخوانید: پروتز پا چیست؟ ساخت انواع پروتز زیر و بالای زانو و ساق

در حین قطع عضو چه اتفاقی می افتد؟

در جراحی قطع عضو، جراح تمام بافت های بیمار را برمی دارد. البته تیم جراحی تا حد امکان بافت سالم را دست نخورده نگه می دارد. ارائه دهندگان شما یک جراحی را برنامه ریزی می کنند که شما را برای بهترین عملکرد پس از بهبودی آماده می کند.

یعنی تلاش می شود که وضعیت شما به نحوی باشد که پس از جراحی، امکان استفاده از پروتز های مصنوعی وجود داشته باشد و شما بتوانید از جایگزینی برای اندام از دست رفته استفاده کنید.

در طول عمل، جراح شما:

• بافت آسیب دیده و استخوان خرد شده را از بین می برد.
• هر استخوان ناهمواری را صاف می کند.
• برای جلوگیری از خونریزی رگ های خونی را می بندد.
• ماهیچه ها را طوری شکل می دهد که در صورت تمایل می توان به استامپ (انتهای اندام) یک اندام مصنوعی نصب کرد.
• یک پانسمان استریل (بانداژ) روی زخم قرار می دهد.

جراح شما ممکن است از بخیه یا منگنه برای دوختن جای برش فوراً استفاده کند و یا ممکن است جراح شما چند روز صبر کند تا زخم شما تخلیه شود. این مورد وابسته به صلاح پزشک می باشد.

بعد از آمپوتاسیون چه می شود؟

پس از قطع عضو، باید چند روز در بیمارستان بمانید، این که به چند روز بستری احتیاج است در افراد مختلف متفاوت است، برخی افراد تا یک یا دو هفته می مانند.

تیم جراحی شما بهبود و پیشرفت شما را پیگیری خواهد کرد. در این حین ممکن است از داروهای ضد درد برای تسکین ناراحتی یا آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت استفاده کنید. همچنین در چند روز اول پس از جراحی، کار با فیزیوتراپیست را آغاز خواهید کرد.

بسیاری از بیماران پس از قطع عضو برای مدت کوتاهی به مراکز توانبخشی مراجعه می کنند. این به این دلیل است که شما بتوانید یاد بگیرید که کارهای خود را چگونه انجام دهید تا عضو از دست رفته مشکلی برایتان ایجاد نکند.

مزایای قطع عضو چیست؟

جراحی قطع عضو مانع از پیشرفت عفونت شما به سایر قسمت های اندام یا بدن می شود. همچنین می تواند به کنترل درد در زمانی که گزینه دیگری وجود ندارد کمک کند.

بسیاری از افراد پس از جراحی اندام مصنوعی دارند. پروتزهای امروزی سبک وزن و بسیار کاربردی هستند و می توانید این اطمینان را داشته باشید که با آنها، پس از از دست دادن اندام همچنان می توانید یک سبک زندگی فعال داشته باشید.

خطرات یا عوارض قطع عضو چیست؟

مانند هر جراحی دیگری، قطع عضو نیز خطراتی دارد. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خون ریزی
• تورم
• عفونت
• زخم
• ضعف عضلانی
• درد

زمان و دوره نقاهت بعد از آمپوتاسیون چقدر است؟

زمان بهبودی شما پس از قطع عضو بسته به موارد زیر متفاوت است:

• عضوی که قطع شده است
• پیچیدگی جراحی شما
• آیا یک اندام مصنوعی استفاده کنید یا نه.

به طور کلی، شما حدود دو ماه پس از جراحی شروع به یادگیری استفاده از اندام مصنوعی خود خواهید کرد. البته برای همه ثابت نیست و این فرآیند یادگیری ممکن است دو تا شش ماه طول بکشد.

اما، به یاد داشته باشید که یادگیری حرکت و عملکرد بدون اندام طبیعی شما می تواند یک فرآیند طولانی باشد. برای مدیریت هر گونه مشکلی که پیش می آید، با پزشک خود در تماس باشید تا سوالات شما رفع شود.

نحوه پیشگیری از آمپوتاسیون در بیماران دیابتی

کنترل قند خون:

مهم‌ترین قدم در پیشگیری از قطع عضو، کنترل دقیق قند خون است. با رعایت رژیم غذایی مناسب، انجام فعالیت بدنی منظم و مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک، می‌توانید قند خون خود را در محدوده طبیعی نگه دارید.

مراقبت از پاها:

• روزانه پاهای خود را به آرامی با آب گرم و صابون بشویید و به خوبی خشک کنید.
• به طور روزانه پاهای خود را به دقت بررسی کنید تا از وجود هرگونه زخم، قرمزی، تورم یا تاول مطمئن شوید.
• از کرم‌های مرطوب‌کننده برای نرم نگه داشتن پوست پا استفاده کنید، اما بین انگشتان پا را چرب نکنید.
• ناخن‌های پا را به طور منظم و به صورت مستقیم کوتاه کنید.
• از جوراب‌های نخی و کفش‌های راحت و مناسب استفاده کنید.
• از راه رفتن با پای برهنه خودداری کنید.

مراجعه منظم به پزشک:

برای معاینه منظم پاها و بررسی سطح قند خون، به پزشک مراجعه کنید.

ترک سیگار:

سیگار کشیدن گردش خون را کاهش داده و خطر ابتلا به زخم را افزایش می‌دهد.

کنترل فشار خون و چربی خون:

فشار خون بالا و چربی خون بالا می‌توانند به رگ‌های خونی آسیب رسانده و خطر قطع عضو را افزایش دهند.

علائم هشداردهنده که باید به پزشک مراجعه کنید

• زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند
• درد، سوزش یا بی حسی در پاها
• تغییر رنگ پوست پاها
• تورم پاها
• ناخن‌های ضخیم یا تغییر شکل یافته

به این نکته توجه داشته باشید که پیشگیری از قطع عضو در دیابت کاملا امکان‌پذیر است. با رعایت این نکات و همکاری نزدیک با پزشک، می‌توانید از سلامت پاهای خود محافظت کرده و از عوارض جدی دیابت پیشگیری کنید.

بیشترین عضوی که در معرض قطع شدن قرار میگیرد چیست؟

بیشترین عضوی که در معرض قطع شدن توسط پزشکان قرار می‌گیرد، پا یا بخشی از آن است. این امر به‌ویژه در بیماران دیابتی رایج است. بیماری دیابت می‌تواند به آسیب‌های عصبی (نوروپاتی دیابتی) و کاهش جریان خون منجر شود، که خطر بروز زخم‌های پای درمان‌ناپذیر و عفونت‌هایی که ممکن است به آمپوتاسیون منجر شوند، را افزایش می‌دهد.

چه زمانی پس از جراحی باید با پزشک خود تماس بگیریم؟

در طول دوره بهبودی، ممکن است لازم باشد با تیم پزشکی خود تماس بگیرید. این شرایط شامل:

• اگر علائم عفونت را مشاهده کردید، مانند زخم.
• اگر در حین فیزیوتراپی  دچار سفتی یا چالش در حرکت هستید.
• اگر برای استفاده از پروتز ها و اندام مصنوعی با مشکل روبرو شده اید.

کلام آخر

در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با جراحی آمپوتاسیون و جزئیات مربوط به آن آشنا کنیم. امیدواریم که این مطلب برای شما مفید بوده باشد و توانسته باشیم شما را به خوبی راهنمایی کنیم، در صورت داشتن هرگونه سوال در این زمینه در بخش نظرات برای ما بیان کنید. همچنین در صورتی که پس از جراحی شما به پروتز مصنوعی برای اندام از دسته رفته احتیاج داشته باشید می توانید از خدمات کلینیک ارتوپد فنی فراز استفاده کنید.

پاسخ به سوالات متداول درباره قطع عضو (آمپوتاسیون)

چگونه دست را قطع میکنند؟

قطع شدن دست در پنج مرحله آماده‌سازی پیش از عمل جراحی، تجهیزات و آماده‌سازی اتاق عمل، بیهوشی، فرآیند جراحی، اتمام جراحی، مراقبت‌های پس از عمل جراحی توسط پزشکان انجام می‌پذیرد که در بالاتر به صورت کامل به آن پرداختیم.

چه تفاوتی بین آمپوتاسیون بالای زانو و زیر زانو وجود دارد؟

آمپوتاسیون بالای زانو شامل قطع پا در ناحیه بالای زانو و زیر زانو شامل قطع پایین‌تر از زانو است، که هرکدام پیچیدگی خاص خود را در بهبود و توانبخشی دارد.

چه موقعیت‌هایی ممکن است به آمپوتاسیون فوری منجر شود؟

آسیب‌های شدید تصادفات، عفونت‌های گانگرین، و نقص‌های شدید جریان خون از شرایطی هستند که ممکن است به آمپوتاسیون فوری منجر شوند.

آیا بیمار پس از آمپوتاسیون همیشه درد خواهد داشت؟

بسیاری از بیماران دچار درد فانتوم می‌شوند، اما درمان‌های مختلفی برای مدیریت آن وجود دارد.