تومور نخاعی یا سرطان نخاع چیست؟

سرطان نخاع یک بیمار خطرناک است که از سلول‌های نخاع یا سلول‌های سازنده خون، مانند لنفوسیت‌ها و لوکوسیت‌ها، منشأ می‌گیرد. این بیماری ممکن است به شکل لوسمیای حاد یا مزمن، لنفوم یا میلوم نمایان شود. علائم تومور نخاع ممکن است شامل خستگی، ضعف، تب، تغییرات در وزن، کاهش درصدی خون، ورم، شکستگی‌های استخوانی و سایر علائم مربوط به کمبود خون باشد.

درمان سرطان نخاع ممکن است شامل شیمی درمانی، رادیوتراپی، تراپی هدفمند، پیوند نخاع و داروهای جدیدی مثل ایمونوتراپی باشد. ارتباط با پزشک تخصصی و شناخت دقیق از برنامه درمانی می‌تواند در مدیریت و درمان سرطان نخاع موثر باشد.

در ادامه این مطلب از سایت کلینیک ارتوپدی فراز، به صورت دقیق تر در خصوص این بیماری صحبت می کنیم؛ توصیه می کنیم حتما تا انتها همراه ما باشید.

دلایل سرطان نخاع

• دلایل ابتلا به سرطان نخاع ممکن است شامل:
• عوامل ژنتیک
• عوامل محیطی
• استفاده از مواد شیمیایی مضر
• تابعیت از بیماری‌های خونی مزمن
• عوامل ویروسی
• قدیمیت سنی و افزایش سن باشد.

هر یک از این عوامل به طور مستقل یا ترکیبی می‌توانند ریسک ابتلا به سرطان نخاع را افزایش دهند.

علائم و نشانه های سرطان نخاع

سرطان نخاع یک بیماری خطرناک است که ممکن است با علائم و نشانه‌های مختلف آغاز شود. این بیماری می‌تواند به صورت لوسمیای حاد یا مزمن، لنفوم یا میلوم نمایان شود.

علائم تومور نخاع ممکن است شامل خستگی شدید، ضعف عمومی، تب، کاهش وزن بدن، تغییرات در آپتیت، آسیب پذیری نسبت به عفونت‌ها، بیماری‌های جلدی، تغییر در رنگ و شکل ناخن‌ها، وجود خونریزی روزانه، سرفه مزمن، تنگی نفس، ورم در بدن، تورم و درد در ناحیه‌های مختلف از بدن، درد در استخوان‌ها، بروز سرفه خونریزی، افت قدرت، وجود تومور‌های جدید و کاهش درصدی خون بود. شناخت زودرس این علائم و مراجعه به پزشک تخصصی برای تشخیص و درمان موثر از اهمیت بالایی برخوردار است.

درمان تومور نخاع ممکن است شامل شیمی درمانی، رادیوتراپی، تراپی هدفمند، پیوند نخاع، آنتی‌بادی‌ها، و داروهای جدید ایمونوتراپی و جراحی باشد. علاوه بر درمان، حمایت از بیماران از طریق پشتیبانی روانی، تغذیه مناسب و فعالیت‌های ورزشی نیز می‌تواند برای بهبود کیفیت زندگی آنان موثر باشد.

شایان ذکر است یک نوع تومور استخوانی به نام بیماری اگزوستوز وجود دارد که ممکن است سرطانی نباشد برای اطلاعات بیشتر روی آن کلیک کنید و محتوا را مطالعه کنید.

عوامل خطر ابتلا به تومور نخاع کدامند؟

عوامل خطر ابتلا به سرطان نخاع می‌تواند شامل عوامل ژنتیک، عوامل محیطی، استفاده از مواد شیمیایی مضر، تابعیت از بیماری‌های خونی مزمن مانند لوسمی‌ها، عوامل ویروسی، قدیمیت سنی و افزایش سن باشد.

این عوامل می‌توانند به صورت مستقل یا ترکیبی ریسک ابتلا به سرطان نخاع را افزایش دهند. عوامل ژنتیک نیز می‌تواند نقش مهمی در ابتلا به برخی از انواع سرطان نخاع ایفا کند، به‌طوری که وجود تاریخچه خانوادگی از این نوع سرطان، افزایش ریسک ابتلا به آن را نشان می‌دهد.

در عین حال، عوامل محیطی مانند تعرض به اشعه مضر، مواد شیمیایی خطرناک، فعالیت در محیط‌های نجومی و صنعتی آلوده و مصرف دخانیات نیز می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان نخاع را افزایش دهند. بنابراین، شناخت این عوامل و اقدامات پیشگیری مناسب می‌تواند موثر در کاهش خطر ابتلا به سرطان نخاع باشد.

همچنین بخوانید: بررسی علت و روش های درمان عفونت ستون فقرات

سرطان نخاع چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص تومور نخاع معمولاً با انجام یک سری از مراحل و فرآیندهای تشخیصی صورت می‌گیرد. این فرآیندها شامل موارد زیر می‌شود:

1. مصاحبه پزشکی: در این مرحله، پزشک به بررسی علائم، تاریخچه پزشکی، تاریخچه خانوادگی و عوامل خطر ابتلا به سرطان نخاع می‌پردازد.

2. بررسی فیزیکی: انجام آزمون‌های فیزیکی برای بررسی علائم جسمی مانند تورم، گرفتگی لنفاها، ناراحتی در استخوان‌ها و نشانه‌های دیگر.

3. آزمایش‌های خون: آزمایشات خون برای اندازه‌گیری سطوح سلول‌های خونی، شاخص‌های التهاب و نشانگرهای مربوط به سرطان نخاع انجام می‌شود.

4. آزمایش مغز و نخاع (لومبارپونکشن): این آزمون از طریق استخراج نمونه‌ای از مایع نخاع انجام می‌شود تا سلول‌ها و نشانگرهای مربوط به سرطان نخاع بررسی شود.

5. تصویربرداری: استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری مانند اسکن MRI، CT و PET برای تشخیص و مشخص کردن اندازه و موقعیت تومورها در نخاع.

6. بیوپسی: در برخی موارد، برای تایید تشخیص تومور نخاع، نیاز به انجام بیوپسی (برداشت نمونه با تیغ) تومور یا بافت نخاع می‌باشد.

با توجه به نتایج این مراحل تشخیصی، پزشک قادر خواهد بود به صورت دقیق تر سرطان نخاع را تشخیص دهد و برنامه درمانی مناسب را مشخص کند.

درمان سرطان نخاع چگونه انجام می شود؟

برای درمان بیماری سرطان نخاع انواع مختلفی از روش‌ها موجود است و پزشک شما با توجه به شرایط و مرحله سرطان شما مناسب‌ترین روش درمان را پیشنهاد می‌دهد. در ادامه به بررسی کامل این روش‌ها می‌پردازیم:

جراحی برای درمان سرطان نخاع

جراحی یکی از روش‌های درمانی رایج برای سرطان نخاع است. هدف از جراحی، برداشتن کامل یا تا حد امکان تومور برای جلوگیری از آسیب بیشتر به نخاع و اعصاب و بهبود علائم بیمار است. که در ادامه بیشتر وارد جزئیات این روش درمانی می‌شویم:

انواع جراحی برای سرطان نخاع:

• لامینکتومی: در این روش، جراح بخشی از استخوان (لامینا) را که از نخاع محافظت می‌کند، جدا می‌کند تا به تومور دسترسی پیدا کند.
• لامینوپلاستی: در این روش، جراح بخشی از لامینا را جدا می‌کند و آن را به گونه‌ای باز می‌کند تا فضای بیشتری برای نخاع ایجاد شود. این روش می‌تواند برای تومورهای بزرگ یا تومورهایی که در عمق نخاع قرار دارند، مفید باشد.
• کوردوتومی: در این روش، جراح بخشی از طناب نخاعی را که تحت تاثیر تومور قرار گرفته است، جدا می‌کند. این روش فقط در موارد نادری که تومور به طور کامل به طناب نخاعی نفوذ کرده است، انجام می‌شود.
• بیوپسی: در این روش، جراح نمونه کوچکی از تومور را برای بررسی بیشتر در آزمایشگاه جدا می‌کند. بیوپسی برای تعیین نوع تومور و انتخاب بهترین روش درمانی ضروری است.

موارد استفاده از جراحی برای سرطان نخاع:

جراحی معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

• تومورهای قابل دسترس که خطر آسیب عصبی کم باشد.
• تومورهایی که باعث درد، ضعف یا مشکلات عصبی قابل توجهی می‌شوند.
• تومورهایی که به سرعت در حال رشد هستند.
• تومورهایی که به سایر روش‌های درمانی مانند پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی پاسخ نداده‌اند.

ملاحظات قبل از جراحی:

قبل از جراحی، بیمار باید تحت یک سری معاینات و آزمایشات قرار گیرد تا مطمئن شود که برای عمل آماده است. این معاینات و آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• معاینه فیزیکی
• آزمایش خون
• تصویربرداری مانند MRI یا CT اسکن
• تست‌های عملکرد عصبی

مراقبت‌های بعد از جراحی:

پس از جراحی، بیمار باید در بیمارستان بستری شود تا از نظر علائم حیاتی و عوارض احتمالی تحت نظر قرار گیرد. مدت زمان بستری شدن در بیمارستان به نوع جراحی و وضعیت بیمار بستگی دارد.

در برخی موارد، بیمار ممکن است نیاز به فیزیوتراپی یا کاردرمانی برای کمک به بهبودی و بازیابی عملکرد خود داشته باشد.

خطرات و عوارض جراحی:

مانند هر عمل پزشکی، جراحی برای سرطان نخاع نیز با خطرات و عوارض احتمالی همراه است. این خطرات و عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خونریزی: خونریزی در حین یا بعد از عمل ممکن است رخ دهد.
• عفونت: عفونت زخم ممکن است رخ دهد.
• لخته شدن خون: لخته شدن خون در عروق ممکن است رخ دهد.
• آسیب به اعصاب: اعصاب ممکن است در حین عمل آسیب ببینند.
• نشت مایع نخاعی: نشت مایع نخاعی که از نخاع و مغز محافظت می‌کند، ممکن است رخ دهد.
• مشکلات تنفسی: بیمار ممکن است در تنفس مشکل داشته باشد، به خصوص اگر تومور در نزدیکی ساقه مغز قرار داشته باشد.

مزایای جراحی برای سرطان نخاع:

جراحی می‌تواند مزایای متعددی برای بیمار مبتلا به سرطان نخاع داشته باشد، از جمله:

• برداشتن تومور: جراحی می‌تواند تومور را به طور کامل یا تا حد امکان بردارد و از آسیب بیشتر به نخاع و اعصاب جلوگیری کند.
• کاهش درد و علائم: جراحی می‌تواند درد، ضعف و سایر علائم ناشی از تومور را تسکین دهد.
• بهبود عملکرد: جراحی می‌تواند عملکرد عصبی و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشد.
• افزایش طول عمر: در برخی موارد، جراحی می‌تواند به افزایش طول عمر بیمار مبتلا به سرطان نخاع کمک کند.

پرتودرمانی برای سرطان نخاع

پرتودرمانی یکی از روش‌های رایج درمانی برای سرطان نخاع است. این روش از پرتوهای پرانرژی مانند اشعه ایکس یا پروتون برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. پرتودرمانی می‌تواند به تنهایی یا در combination با سایر روش‌های درمانی مانند جراحی یا شیمی‌درمانی استفاده شود.

نحوه عملکرد پرتودرمانی برای سرطان نخاع:

پرتودرمانی با آسیب رساندن به DNA سلول‌های سرطانی و از بین بردن توانایی تکثیر آنها عمل می‌کند. سلول‌های سرطانی بیشتر از سلول‌های سالم نسبت به پرتودرمانی حساس هستند، به همین دلیل این روش می‌تواند تومور را بدون آسیب قابل توجه به بافت‌های سالم اطراف از بین ببرد.

انواع پرتودرمانی برای سرطان نخاع:

دو نوع اصلی پرتودرمانی برای سرطان نخاع وجود دارد:

• پرتودرمانی خارجی: در این روش، پرتوها از یک دستگاه خارج از بدن به سمت تومور هدایت می‌شوند. این رایج‌ترین نوع پرتودرمانی برای سرطان نخاع است.
• پرتودرمانی داخلی (براکی‌تراپی): در این روش، منابع رادیواکتیو به طور موقت یا دائمی در داخل یا نزدیک تومور قرار داده می‌شوند. این روش کمتر رایج است و معمولاً برای تومورهای کوچک یا تومورهایی که با پرتودرمانی خارجی قابل دسترسی نیستند، استفاده می‌شود.

موارد استفاده از پرتودرمانی برای سرطان نخاع:

پرتودرمانی معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

• قبل از جراحی: برای کوچک کردن تومور و سهولت عمل جراحی
• بعد از جراحی: برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده و کاهش خطر عود
• برای تومورهایی که قابل جراحی نیستند: برای کنترل تومور و تسکین علائم
• برای تسکین درد و علائم: برای تومورهایی که به سایر روش‌های درمانی پاسخ نداده‌اند

ملاحظات قبل از پرتودرمانی:

قبل از شروع پرتودرمانی، بیمار باید تحت یک سری معاینات و آزمایشات قرار گیرد تا مطمئن شود که برای این روش درمانی مناسب است. این معاینات و آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• معاینه فیزیکی
• آزمایش خون
• تصویربرداری مانند MRI یا CT اسکن
• تست‌های عملکرد عصبی

برنامه‌ریزی برای پرتودرمانی:

یک انکولوژیست پرتویی با بیمار همکاری می‌کند تا یک برنامه درمانی personalized را ایجاد کند. این برنامه شامل موارد زیر خواهد بود:

• نوع پرتودرمانی
• دوز تابش
• تعداد جلسات درمانی
• برنامه زمانی جلسات درمانی

نحوه انجام پرتودرمانی:

پرتودرمانی خارجی معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شود، به این معنی که بیمار نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد. هر جلسه درمانی معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد.

در طول درمان، بیمار روی تخت دراز می‌کشد و یک دستگاه بزرگ در بالای او قرار می‌گیرد که پرتوها را به سمت تومور هدایت می‌کند. بیمار باید در طول درمان بی‌حرکت بماند تا پرتوها به طور دقیق به تومور برخورد کنند.

پرتودرمانی داخلی در بیمارستان انجام می‌شود. در برخی موارد، بیمار ممکن است نیاز به بیهوشی داشته باشد.

عوارض جانبی پرتودرمانی:

پرتودرمانی می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند، اما این عوارض معمولاً موقتی هستند. عوارض جانبی رایج پرتودرمانی برای سرطان نخاع عبارتند از:

• خستگی
• تهوع و استفراغ
• اسهال
• ریزش مو در ناحیه تحت درمان
• مشکلات پوستی مانند قرمزی، خشکی و پوسته پوسته شدن
• مشکلات دهانی مانند خشکی دهان، درد و زخم

در برخی موارد، پرتودرمانی می‌تواند عوارض جانبی جدی‌تری ایجاد کند، مانند:

• آسیب به اعصاب یا نخاع
• مشکلات باروری
• افزایش خطر ابتلا به سرطان در آینده

 

غیر از دو مورد اصلی که در بخش‌های قبل گفتیم  برخی روش‌های زیر مجموعه نیز وجود دارد که در ادامه مورد بررسی قرار می‌دهیم:

درمان‌های تسکینی:

• هدف: کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار
• موارد استفاده:
  • درد
  • ضعف عضلانی
  • مشکلات تعادل و هماهنگی
  • مشکلات مثانه و روده

مراقبت‌های حمایتی:

• هدف: ارائه مراقبت‌های لازم برای کمک به بیمار در کنار آمدن با عوارض جانبی درمان و بهبود کیفیت زندگی
• موارد استفاده:
  • فیزیوتراپی
  • کاردرمانی
  • گفتاردرمانی
  • خدمات اجتماعی
  • مشاوره روانشناسی

همچنین بخوانید: آیا استفاده از بریس ضایعه نخاعی موثر است؟

مراقبت های بعد از جراحی سرطان نخاع برای رفع عوارض عمل

مراقبت‌های بعد از جراحی تومور نخاع بسیار مهم است به منظور کاهش عوارض عمل و ارتقای بهبودی بیمار. برخی از مراقبت‌های مهم پس از عمل جراحی سرطان نخاع شامل موارد زیر می‌شود:

1. مراقبت مناسب از جای عمل:

تمیز نگه داشتن و پوشاندن درست جای عمل برای جلوگیری از عفونت.

2. کنترل درد:

تجویز داروهای ضد درد برای کنترل درد پس از جراحی.

3. فیزیوتراپی:

انجام تمرینات فیزیوتراپی برای افزایش قدرت عضلات، بهبود حالت عمومی و افزایش حرکت پس از جراحی.

4. مراقبت پس از بی‌هوشی:

پایش و مراقبت از شرایط بی‌هوشی و اکسیژناسیون پس از عمل جراحی.

5. تغذیه مناسب:

مراقبت از تغذیه صحیح برای تقویت سیستم ایمنی و بهبود سریعتر زخم‌های جراحی.

6. شیمی‌پروفیلاکسی:

تجویز داروهای ضد باکتریایی قبل و بعد از جراحی برای جلوگیری از عفونت.

7. پایش و کنترل علائم:

پایش و کنترل فشار خون، نبض، دمای بدن و نشانگرهای دیگری که می‌تواند به تشخیص عوارض پس از جراحی کمک کند.

در همه مراحل مراقبت پس از جراحی، مهم است با توجه به توصیه‌های پزشک و تی درمانی عمل شود تا بهبودی بیماری به بهترین شکل ممکن انجام شود.

عوارض سرطان نخاعی چیست؟

سرطان‌های نخاعی می‌توانند عوارض گوناگونی ایجاد کنند که به تفکیک از نوع و محل آنها متغیر است. برخی از عوارض شایع سرطان‌های نخاعی عبارتند از:

1. ضعف عضلات و کاهش قدرت:

سرطان نخاع ممکن است باعث فشار بر رشته نخاعی شود که منجر به آسیب به عصب‌ها و عضلات و در نتیجه ضعف عضلات و کاهش قدرت بدن می‌شود.

جالب است بدانید گاهی اوقات به دلیل ناپایداری ستون فقرات بعد از عمل جراحی تومور نخاعی عمل تزریق سیمان به مهره‌ کمر انجام می‌شود.

2. تنگی مغزی:

حجم اضافی مایع مغزی ناشی از سرطان نخاع می‌تواند منجر به تنگی مغزی شده و عوارض مربوطه ایجاد کند.

3. درد:

دستگاه عصبی محلی مضر که توسط سرطان تحت فشار قرار می‌گیرید ممکن است درد بسیاری ایجاد نمایند.

4. عقب‌ماندگی ذهنی:

برخی از بیماران ممکن است مشکلات حافظه، تمرکز، یادگیری و سرعت پردازش اطلاعات را تجربه کند.

5. مشکلات ادراری و مدفوعی:

سرطان نخاع ممکن است باعث بروز مشکلات ادراری و مدفوعی مانند دفع نیاز مکرر، ناتوانی ادراری و مشکلات تحتانی شود.

6. تغییرات در حالت عاطفی و روانی:

برخی از بیماران ممکن است تغییرات در حالت عاطفی و روانی مانند افسردگی، اضطراب و استرس را تجربه کنند.

این تنها چند مثال از عوارضی هستند که ممکن است در افراد مبتلا به سرطان‌های نخاعی ایجاد شوند. مهم است که برنامه‌های درمانی و پشتیبانی صحیح توسط تیم درمانی معالج ارائه شود تا این عوارض برطرف شده یا حداقل کنترل شوند.

سوالات متداول در مورد سرطان نخاع

طول عمر بیماران تومور نخاعی چقدر است؟

طول عمر بیماران تومور نخاعی بستگی به عوامل مانند نوع تومور، مرحله بیماری، سن بیمار، درمان انجام شده و وضعیت کلی سلامتی دارد. برای بیماران با تومور نخاعی، طول عمر ممکن است متفاوت باشد. برخی از تومور‌های نخاعی می‌توانند قابلیت درمان خوبی داشته باشند و بیماران ممکن است طول عمر طبیعی یا حتی بیشتری داشته باشند.

اما بعضی از تومور‌های نخاعی ممکن است بسیار خطرناک باشند و طول عمر بیمار را کاهش دهند. مهم است که بیمار با پیروی منظم از درمان‌ها و مشاوره با تیم درمانی، فرصت بهبود و زندگی بهتری داشته باشد.

ایا تومور نخاع کشنده است؟

تومور نخاع می‌تواند یک بیماری خطرناک باشد و در برخی موارد منجر به مرگ بیمار شود. اما نباید فراموش کرد که این وضعیت بستگی به عوامل مختلفی دارد از جمله نوع تومور، مرحله بیماری، زمان تشخیص و درمان، و وضعیت کلی سلامتی بیمار.

تشخیص زودرس و درمان مناسب می‌تواند بهبود قابل توجهی در پیش‌آگاهی و طول عمر بیماران با تومور نخاعی داشته باشد. مراقبت‌های پساعمل و درمان‌های رادیوتراپی و شیمی درمانی نیز می‌توانند نقش حیاتی در بهتر شدن وضعیت بیمار داشته باشند.

ایا سرطان نخاع درمان قطعی دارد؟

سرطان‌های نخاعی ممکن است تحت درمان‌های مختلفی قرار گیرند، از جمله جراحی، شیمی درمانی،ادیوترای و درمان های هدفمند. اما در بسیاری از موارد، سرطان نخاع به طور کامل قابل درمان نیست و ممکن است به صورت مزمن تغییراتی داشته باشد.

هر بیماری و هر حالت ممکن است در پاسخ به درمان‌های مختلف متفاوت باشد. هدف اصلی درمان سرطان نخاع بهبود کیفیت زندگی بیمار، کنترل علائم و تشویق به بهبود وضعیت سلامت است. در برخی موارد، درمان‌ها ممکن است باعث کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن شوند.