زانو پرانتزی یا ژنو واروم اصطلاحی است که برای افرادی که پای آن ها حالت عادی نداشته و در هنگام ایستادن زانو های آن ها فاصله دارد. این عارضه ممکن است تمامی گروه سنین افراد را از کوچک تا بزرگسال درگیر کند. اما یکی از سوالاتی که در این جا ایجاد می شود مربوط به تاثیر زانوی پرانتزی بر قد است.
بسیاری از والدینی که کودک آن ها به زانوی پرانتزی دچار است، این نگرانی برایشان ایجاد می شود که آیا ممکن است به دلیل این عارضه کودکشان از نظر رشد قدی دچار مشکل شود؟ در صورتی که این طور است آیا راه حلی وجود دارد؟
بنابراین با توجه به سوالات مکرر شما عزیزان، تصمیم گرفتیم تا در این مطلب از سایت کلینیک فراز در خصوص تاثیر زانوی پرانتزی بر قد صحبت کنیم و تمامی موارد مربوط به آن را برای شما آورده ایم؛ بنابراین اگر کودک شما یا حتی فردی بزرگسال در اطرافتان به این عارضه دچار است و نگران موضوع قد هستید، توصیه می کنیم حتما تا انتها همراه ما باشید.
آشنایی با زانوی پرانتزی
بیایید در ابتدا به صورت دقیق تر بررسی کنیم که اصلا منظور از زانو پرانتزی چیست؟ پای پرانتزی وضعتی است که ممکن است هر شخصی را از کودک تا بزرگسال درگیر کند و دلایل متنوعی برای آن وجود دارد. زمانی که بیماری شدت می گیرد ممکن است چرخش جانبی زانو و حتی اردکی راه رفتن کودک نیز احساس شود.
بنابراین اثرات ثانویه این عارضه در مفصل زانو و مچ پا قابل مشاهده است. همچنین پای پرانتزی جزو عارضه هایی است که لزوما در هر دو طرف پا نمی باشد و ممکن است تنها در یک سمت ایجاد شود. البته که پای پرانتزی در نوزادان تازه متولد شده بسیار رایج است، اما خوشبختانه در اکثریت موارد پس از سن دو سالگی نم نم رو به بهبود می روند.
چنانچه کودک پس از سه الی چهارسال هیچ تغییری در پای پرانتزی نداشته باشید و حتی وضعیت او بدتر شده باشد، لازم است تا به صورت تخصصی مورد درمان قرار بگیرد.
بنابراین به صورت کلی پای پرانتزی به وضعیتی گفته می شود که، هنگام ایستادن فرد، پاها جفت می باشد اما بین زانو ها اختلاف وجود دارد. در چنین شرایطی گفته می شود که فرد زانوی پرانتزی دارد. شایع ترین دلالی که این عارضه را تشدید می کنند شامل موارد زیر است:
- کمبود کلسیم
- کمبود ویتامین D3
- ضعف عضلانی
- عفونت و تومور
- آرتروز در بزرگسالان
- مادرزادی
آیا زانوی پرانتزی باعث کوتاهتر دیده شدن قد میشود؟
شاید وقتی این سوال که آیا پرانتزی بودن پا ها میتواند باعث کوتاه تر شدن قد شود به نظر منطقی میآید که جواب خیر باشد اما بهتر است بدانید که پاسخ این سوال بله است، زانوی پرانتزی (یا ژنوواروم) میتواند باعث شود قد فرد کوتاهتر از آنچه که اگر پاهایش صاف بود، به نظر برسد.
دلیل این امر این است که:
وقتی پاها به سمت بیرون خم میشوند (پرانتزی میشوند)، استخوانهای ران و ساق پا در یک راستای مستقیم عمودی قرار نمیگیرند.
این انحنا باعث میشود که طول مؤثر عمودی پاها کاهش یابد.
در نتیجه، قد کلی فرد ممکن است چند سانتیمتر کوتاهتر از حالتی باشد که پاها کاملاً صاف بودند.
میزان کوتاهتر دیده شدن قد به شدتِ انحنای زانوها بستگی دارد. هرچه زاویه پرانتزی بودن بیشتر باشد، تأثیر آن بر کاهش قد نیز بیشتر خواهد بود.
تاثیر زانوی پرانتزی بر قد
اما میرسیم به سوال اصلی شما یعنی تاثیر زانوی پرانتزی بر قد، به صورت کلی اگر شما نگاهی به افرادی که به این عارضه دچار هستند بیندازید متوجه می شوید که استخوان ها وضعیتی صاف ندارند و در قسمت زانو منحنی به نظر می رسند.
همین بخش منحنی شدن استخوان ها در بخش زانو، سبب می شود تا افرادی که دارای پای پرانتزی هستند کمی از قد طبیعی خود را از دست بدهند، هر چقدر شدت زانوی پرانتزی بیشتر باشد، به همان صورت میزان کم شدن طول قد افزایش می یابد.
البته در مورد نوزادان این مورد کاملا طبیعی است و اصلا جای نگرانی وجود ندارد، زیرا با افزایش سن این اختلال به صورت خود به خود درمان می شود، اما اگر کودک شما بیشتر از 4 سال دارد و دارای این اختلال است، باید سریعا اقدامات لازم درمان را انجام دهید زیرا ممکن است بر روی قد کودک شما تاثیر گذاشته و مشکلات متعددی در آینده برای اد ایجاد کند.
همچنین بخوانید: درمان پای پرانتزی با لیزر
پرانتزی بودن پا چقدر قد را کوتاه میکند؟
مقدار دقیق کاهش قد ناشی از پرانتزی بودن پا در هر فرد متفاوت است و به شدت انحنای پاها بستگی دارد. هیچ عدد ثابتی برای همه وجود ندارد.
موارد خفیف: در موارد خفیف پرانتزی بودن پا، ممکن است کاهش قد بسیار کم و نامحسوس باشد یا اصلاً وجود نداشته باشد.
موارد متوسط تا شدید: در موارد شدیدتر، جایی که زاویه بین استخوان ران و ساق پا به طور قابل توجهی از حالت طبیعی خارج شده است، کاهش قد میتواند محسوستر باشد. این میزان میتواند از حدود 1 سانتیمتر تا حتی 5 سانتیمتر یا بیشتر در موارد بسیار شدید متغیر باشد.
عوامل مؤثر بر میزان کاهش قد:
زاویه انحراف: هرچه زاویه پرانتزی بودن بیشتر باشد، تأثیر آن بر کاهش طول مؤثر عمودی پاها و در نتیجه کاهش قد، بیشتر است.
محل انحراف: اینکه انحراف بیشتر در استخوان ران است یا ساق پا، میتواند کمی تأثیرگذار باشد.
طول پاها: در افرادی که پاهای بلندتری دارند، میزان مطلق کاهش قد ممکن است کمی بیشتر باشد (حتی اگر درصد کاهش یکسان باشد).
تشخیص پای پرانتزی در کوتاهی قد
یکی از نکات مهم دیگری که بسیار حائز اهمیت است مربوط به زمان و چگونگی تشخیص پای پرانتزی است. اشتباه رایجی که پیش می آید برخی از والدین برای کودکان کمتر از دو سال خود خیلی نگران هستند و بلعکس برخی با این که کودکشان بالای 5 سال دارد و به پای پرانتزی دچار است، اما باز هم متوجه این موضوع نمی شوند.
در هر دوی این موارد تشخیص به صورت اشتباه انجام شده است؛ در نوزادان به دلیل شکم قرار گیری در رحم مادر طبیعی است که هنگام به دنیا آمدن دارای پای پرانتزی باشند، اما به مرور زمان و افزیش سن کودک، استخوان های او شکل می گیرند و پاها حالت طبیعی به خود می گیرند. بنابراین همیشه توصیه می شود که به کودکانی که در این سنین دچار پای پرانتزی هستند توجه نکنید.
اما مورد دوم، بازهم والدین تصور می کنند که پای پرانتزی مسئله ای طبیعی است و مشکلی برای کودک ایجاد نمی شود، از این رو اهمیتی به آن نمی دهند.
بهترین کار این است که پس از دو سالگی، کودک را نزد فوق تخصص اطفال ببرید تا با استفاده از تست های مخصوص وضعیت پاها بررسی شود و راه رفتن کودک مشاهده شود. پزشک می تواند هر گونه ناهنجاری در کودک را بررسی کند و در صورت نیاز یک سری عکس برداری ها نوشته می شود.
پس از آمدن نتایج تصویر برداری، به خوبی می توان به این نتیجه رسید که آیا وضعیت پای پرانتزی در کودک طبیعی است یا باید درمان های تخصصی تر برای او انجام شود. بنابراین هرگز بدون مراجعه به پزشک خودتان به تنهایی در خصوص این عارضه در کودک نتیجه گیری نکنید.
همچنین اگر احساس میکنید کودکتان دچار گودی کمر است بهتر است نسبت به تشخیص آن نیز اقدام کنید چرا که گودی کمر نیز بر کوتاهی قد کودکتان تاثیر میگزارد. برای اطلاعات بیشتر میتوانید محتوای تاثیر گودی کمر بر قد را مطالعه فرمایید.
درمان پای پرانتزی چقدر طول می کشد؟
عموما برای کودکان خصوصا بچه هایی که میزان پای پرانتزی آن ها کم است، از روش های درمانی محافظه کارانه استفاده می شود و در مرحله آخر در صورت جواب نگرفتن به سراغ جراحی می رویم. به صورت کلی روش های درمانی که برای این عارضه استفاده می شود شامل موارد زیر است:
- استفاده از صندل و کفی کفش های طبی و مخصوص
- حرکات اصلاحی
- بریس برای پای پرانتزی
- گچ گیری
- در موارد شدید جراحی برای اصلاح ناهنجاری های استخوانی
- درمان پای پرانتزی با کفش
- درمان بیماری هایی که باعث پای پرانتزی شده اند.
این که کدام یک از روش های بالا برای کودک شما استفاده چیزی است که تنها پزشک متخصص می تواند مشخص کند، بنابراین بهتر است که انتخاب چگونگی درمان را به پزشک بسپارید.
در خصوص مدت زمان درمان نیز، این موضوع در هر کودک نسبت به دیگری متفاوت است، علاوه بر آن یکی از چه روش درمانی برای کودک استفاده شود تاثیر بسیار زیادی در مدت زمان درمان دارد. قطعا کودکی که از جراحی برای درمان خود استفاده می کند بسیار زودتر به نتیجه می رسد تا کودکی که باید بریس درمانی شود.
بنابراین در خصوص این موضوع لازم است که در ابتدا روش درمان مشخص شود، پس از آن هم می توانید از پزشک معالج سوال کنید و هم از سایر افرادی که این روش درمانی را انجام داده اند.
بهترین زمان برای اصلاح زانوی پرانتزی جهت جلوگیری از کاهش قد
تعیین بهترین زمان برای اصلاح زانوی پرانتزی با هدف خاص جلوگیری از کاهش قد، به چند عامل مهم بستگی دارد، به خصوص سن بیمار و علت پرانتزی بودن زانوها:
کودکی و نوجوانی (قبل از بسته شدن صفحات رشد – حدوداً تا اواسط نوجوانی):
- اگر زانوی پرانتزی بعد از سن 3-4 سالگی باقی بماند، شدید باشد، در حال پیشرفت باشد، یا ناشی از یک بیماری زمینهای (مانند بیماری بلانت یا راشیتیسم) باشد، نیاز به ارزیابی و مداخله پزشکی دارد.
- این دوره، از نظر تئوری، “بهترین زمان” برای مداخله با هدف تأثیرگذاری بر راستای رشد و بالقوه قد نهایی است.
- اگر اصلاح لازم باشد، انجام آن قبل از بسته شدن صفحات رشد امکان استفاده از روشهایی مانند “هدایت رشد” (Guided Growth) با استفاده از پلیتهای کوچک (مانند 8-plate) را فراهم میکند. این روشها با تأثیر بر سرعت رشد در یک سمت صفحه رشد، به تدریج باعث صاف شدن پا در حین ادامه رشد کودک میشوند.
- اصلاح زانو در این دوره باعث میشود که رشد باقیمانده در راستای صحیحتری صورت گیرد و میتواند از تثبیت کاهش قد ناشی از انحراف جلوگیری کند یا آن را به حداقل برساند.
بزرگسالی (بعد از بسته شدن صفحات رشد):
- در بزرگسالان یا نوجوانانی که رشد اسکلتیشان کامل شده است، هرگونه کاهش قد ناشی از زانوی پرانتزی قبلاً اتفاق افتاده است.
- در این مرحله، هدف اصلی از جراحی (معمولاً استئوتومی، یعنی برش و اصلاح استخوان) دیگر “جلوگیری” از کاهش قد نیست، بلکه اصلاح انحراف برای بهبود ظاهر، کاهش درد، بهبود عملکرد (راه رفتن) و جلوگیری یا به تأخیر انداختن آرتروز زانو در آینده است.
- اگرچه جراحی استئوتومی با صاف کردن پاها میتواند منجر به افزایش قد ظاهری (به اندازهای که به دلیل انحراف کوتاه شده بود) شود، اما زمانبندی جراحی در بزرگسالی بیشتر بر اساس شدت علائم و نیازهای بالینی فرد تعیین میشود، نه صرفاً برای قد.
آیا پس از درمان پای پرانتزی قد افزایش می یابد؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم که بله، زمانی که پای پرانتزی در کودک یا حتی فرد بزرگسال درمان شود، بسته به میزان انحرافی که داشته اند، اصلاح قد صورت می گیرد. در برخی افراد آنقدر میزان انحراف زیاد است که فرد با اصلاح انحراف زانو حدود 2 سانتی متر یا حتی 3 سانتی متر اثر خواهد گذاشت .
اما به صورت کلی تاثیر زانوی پرانتزی بر قد یک چیز کاملا طبیعی است و میزان حدودی و معمول آن از یک سانتی متر و دو سانتی متر است.
مقاله پیشنهادی: راه های افزایش قد در کودکان در سنین مختلف + ویدیو
کلام آخر
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با تاثیر زانوی پرانتزی بر قد آشنا کنیم. به صورت کلی به این نتیجه می رسیم که تاثیر زانوی پرانتزی بر قد وجود دارد و میزان آن وابسته به میزان انحراف پا می باشد. بنابراین اگر میزان پای پرانتزی جزئی باشد، اختلاف قد نیز جزئی خواهد بود و بلعکس این موضوع.
امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد و توانسته باشیم سوالات شما را به خوبی پاسخ دهیم. در صورتی که موردی باقی مانده است در قسمت نظرات برای ما بیان کنید.
